• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Өрсөлдөөнгүй зах зээл гэх өрөөсгөл хандлага

Д.УУДАМ

 

“Хоолны дэглэм барих болсон хүү минь гурил, мах, цайны боовноос өөрийг идэлгүй хагас жил болсон юм. Гэсэн хэдий ч өвчин намжих нь бүү хэл ойрхон давтамжтай өвдсөөр. Ингэж явсаар хэрэглэж болохгүй бүтээгдэхүүнийг тодорхойлдог шинжилгээ өгснөөр цагаан гурилтай бүтээгдэхүүн идэж байгаа нь суурь өдөөгч нь байсныг мэдэж авсан” хэмээн Сүхбаатар дүүргийн иргэн П.Одон ярьж байна. Хоолны дэглэм бариарай гэхээр л шарсан хуурсан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж зөвхөн гурил, мах идэхээс өөр сонголтгүй гэж ойлгодог. Гэтэл гурил зарим талаараа өвчнийг “өөхшүүлэгч” болдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй шүү дээ.

 

УЛААНБУУДАЙН ЧАНАР БА САЙН ЧАНАРЫН ГУРИЛ

 

Импортын гурил, тэжээлийг гаалийн татвараас чөлөөлөх эсэх асуудал яг одоо халуун сэдэв. Гэхдээ үүнд буруу, зөвийн тухай ярихаас илүү эрүүл, аюулгүй, чанартай хүнс хэрэглэх тухай ярих нь зүйтэй. Хүмүүс хүнсэндээ ихэвчлэн гурил хэрэглэдэг. Тэгэхээр гурилын чанар сайн байх хэрэгцээ шаардлага үүсч байгааг П.Одон хэлж байв. Тэрээр “Гурил л бол гурил гэж хандаж болохгүй гэдгийг ойлгосон.

Миний хүү цардуулгүй гурил хэрэглэх ёстой байсан юм билээ. Гэтэл гурил хамгийн эко бас харшил төрүүлдэггүй бүтээгдэхүүн гэж боддог байсан минь өрөөсгөл байсныг шинжилгээнээс харсан юм” гэлээ.

Монгол Улс улаанбуудайн гурилын хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээс хангах бүрэн боломж бий гэдэг. Хэдийгээр үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжиж гурил худалдаж авах боломжтой ч чанарын асуудал байнга л тулгардаг. Ялангуяа “Цагаан сар”-ын үеэр урсдаг, урсдаггүй гурилын талаар нийгмээрээ хэлэлцүүлэг өрнүүлдэг нь “жам” болсон.

Монголчууд Улаанбаатар, Хурх, Өег, Алтантариан гурилыг түлхүү хэрэглэдэг боловч зарим үед чанарын шаардлага хангахгүй байдаг нь бодит үнэн. Үүнд үйлдвэрийн технологиос илүү гурилын түүхий эд болох улаанбуудайн чанар голлох нөлөө үзүүлж байгааг ХХААХҮЯ-ны мэргэжилтнүүд учирладаг. “Хангай миллс” компанийн захирал Л.Ганбат “Манай үйлдвэр жилд 37 мянган тонн гурил үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Гэхдээ сүүлийн 2-3 жилд хүчин чадлынхаа 40 хувийг л ашиглаж байна. энэ бол будааны чанартай холбоотой. Бид өндөр чанартай будаагаар гурил үйлдвэрлэдэг. Хэрэв бид бүрэн хүчин чадлаараа ажиллана гэвэл дотоодын улаанбуудай манай хэрэгцээг хангаж чадахгүй. Тэгэхээр улаанбуудайн чанар харьцангүй багасаж байгаа энэ үед импортын улаанбуудай хэрэглэхээс өөр сонголт алга” гэв.

Гурилын чанар улаанбуудайнаас хамаардаг. Гэтэл дотоодын тариаланчдын буудайн чанар суларч байгаа энэ үед монголчууд сайн чанарын гурил хэрэглэхийн тулд импортын улаанбуудайг сонгохоос аргагүй гэдгийг зарим үйлдвэрлэгчид хэлдэг юм билээ. Харин үүнийг тариаланчид эсэргүүцэж байгаа харагддаг.

Хүнсний аюулгүй байдал дэлхийн тулгамдсан асуудлын нэг. Үүнийг манай улс ч тойроогүй. Хүн амьдралынхаа туршид чанартай, шим тэжээллэг, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтээй сонгож хэрэглэх боломжтой байх ёстой.

Үүний тулд үнэтэй, хямд гэдгээс үл хамаарч ирээдүйд суурь өвчлөлийн шалтгаан болохгүй байхад илүү анхаардаг болсон. Үүний нэг жишээ нь Сүхбаатар дүүргийн иргэн Д.Одон. Хүүгийнхээ өвчнийг эдгээхийн тулд кг нь 22 мянган төгрөгийн үнэтэй гурил хэрэглэж байсан тэр үеийг одоотой харьцуулахад дэлгүүрийн лангуун дээр хүмүүсийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн олноор бий болсныг хэлж байв. Тэрээр “Нэг сард хүнсэндээ зарцуулдаг байсан мөнгө 3-4 дахин нэмэгдэх хэцүү байсан. Ямар үнэтэй юм бэ гэж бодсон ч “хүү минь л өвдөхгүй байвал” гэсэн бодол төрдөг. Эргээд бодохоор үнэтэй байсан ч эрүүл мэндэд тустай бол хүн тэр бүтээгдэхүүнийг ямар ч эргэлзээгүйгээр худалдаж авдаг юм байна гэдгийг ойлгосон” хэмээн бидэнтэй ярилаа.

Тэгвэл 2020 онд 5000 орчим тонн, 2023 онд 5.9 мянган тонн буудай импортолсон статистик мэдээлэл бий. Энэ тоон мэдээллээс харахад буудайн чанараас хамаарч үйлдвэрлэгчид хэрэглэх эсэх нь шийдэгдэж байна. Учир нь 2020 онд 4.5 мянган тонн улаанбуудай нөөцөлж дотоодын хэрэгцээгээ хангажээ. Харин 2023 он 8.9 мянган тонныг нөөцөлж 2.3 мянган тонны үлдэгдэлтэй байсныг мөн л статистикаас харж болно.

 

ИМПОРТ, ЭКСПОРТ ЯАХ ВЭ, БУУДАЙН ЧАНАРАА САЙЖРУУЛЪЯ

Нэг кг гурил үйлдвэрлэх зардал хэрхэн бүтэж байгааг тооцоолъё. Улаанбуудай худалдаж авах үнэ, тээврийн зардал, хадгалалт, цалин хөлс, ус, дулааны төлбөр гэх мэтчилэн хүн бүрийн мэддэг эдгээр зардлаас гадна технологийн урсгал зардал, тоног төхөөрөмжийн элэгдэл, орлогын албан татвар гээд нэлээд урт жагсаалт гардаг юм байна. Тэгэхээр нэг кг гурил 1827 төгрөгийн өртөгтэй болохыг салбарын яамны мэргэжилтнүүд гаргажээ. Тэгвэл бөөний худалдааны төвүүдээр дээд гурил 2100-2400, 1-р гурил 1900-2100, 2-р гурил 1050-1362 төгрөгөөр борлуулж байгаа бол жижиглэн худалдааны төвүүдэд дээд гурил 2969, 1-р гурил 2426, 2-р гурил 1606 төгрөгөөр борлуулагддаг байна. Өнгөрсөн гуравдугаар сарын 18-ны байдлаар 123.1 мянган тонн улаанбуудай, 18.6 мянган тонн гурилын нөөцтэй байжээ. Энэ нь 136 хоног буюу таван сарын хэрэглээ аж.

Гурилын үнэ зах зээлийн өрсөлдөөнгүй улмаас хэт өндөр болсон нь иргэдийн худалдан авах чадварт шууд нөлөө үзүүлж, инляцийн өсөлтөд тодорхой хувийг эзэлдэг талаар мэргэжилтнүүд хэлэх нь бий. Бас ч болоогүй гадаад зах зээл дээрх үнээс дариу 2-3 дахин өндөр байгааг хэлж багаа харагдсан.

Үнийн болоод инфялцийн өсөлт, амьжиргааны түвшинтэй харьцуулах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ зах зээлийн зарчим үйлчлэх ёстойг анхаарах учиртай.

Өнгөц харвал хүн бүр хүнсэндээ хэрэглэдэг нь гурил боловч том зургаар нь харвал үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх гол хөшүүрэг. Тэгэхээр эдийн засгийн өсөлтөд ирэх эерэг нөлөө, тогтвортой ажлын байр хангах боломжийг ч мөн орхигдуулж болохгүй гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, өртөг, зардлаа нөхөж, ашигтай ажиллах боломж бүрдвэл ажлын байрыг урт хугацаанд хадгалах нөхцөл бүрдэнэ. Нөгөөтээгүүр, миний эрх ашиг, таны эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг. Тиймээс үйлдвэрлэгчид, тариаланчид харилцан ойлголцох нь чухал. Тэгэхээр өнөөдрийн өөхнөөс, маргаашийн уушги гэдгийг санах учиртай юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 66 (7310)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Өрсөлдөөнгүй зах зээл гэх өрөөсгөл хандлага

Д.УУДАМ

 

“Хоолны дэглэм барих болсон хүү минь гурил, мах, цайны боовноос өөрийг идэлгүй хагас жил болсон юм. Гэсэн хэдий ч өвчин намжих нь бүү хэл ойрхон давтамжтай өвдсөөр. Ингэж явсаар хэрэглэж болохгүй бүтээгдэхүүнийг тодорхойлдог шинжилгээ өгснөөр цагаан гурилтай бүтээгдэхүүн идэж байгаа нь суурь өдөөгч нь байсныг мэдэж авсан” хэмээн Сүхбаатар дүүргийн иргэн П.Одон ярьж байна. Хоолны дэглэм бариарай гэхээр л шарсан хуурсан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж зөвхөн гурил, мах идэхээс өөр сонголтгүй гэж ойлгодог. Гэтэл гурил зарим талаараа өвчнийг “өөхшүүлэгч” болдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй шүү дээ.

 

УЛААНБУУДАЙН ЧАНАР БА САЙН ЧАНАРЫН ГУРИЛ

 

Импортын гурил, тэжээлийг гаалийн татвараас чөлөөлөх эсэх асуудал яг одоо халуун сэдэв. Гэхдээ үүнд буруу, зөвийн тухай ярихаас илүү эрүүл, аюулгүй, чанартай хүнс хэрэглэх тухай ярих нь зүйтэй. Хүмүүс хүнсэндээ ихэвчлэн гурил хэрэглэдэг. Тэгэхээр гурилын чанар сайн байх хэрэгцээ шаардлага үүсч байгааг П.Одон хэлж байв. Тэрээр “Гурил л бол гурил гэж хандаж болохгүй гэдгийг ойлгосон.

Миний хүү цардуулгүй гурил хэрэглэх ёстой байсан юм билээ. Гэтэл гурил хамгийн эко бас харшил төрүүлдэггүй бүтээгдэхүүн гэж боддог байсан минь өрөөсгөл байсныг шинжилгээнээс харсан юм” гэлээ.

Монгол Улс улаанбуудайн гурилын хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээс хангах бүрэн боломж бий гэдэг. Хэдийгээр үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжиж гурил худалдаж авах боломжтой ч чанарын асуудал байнга л тулгардаг. Ялангуяа “Цагаан сар”-ын үеэр урсдаг, урсдаггүй гурилын талаар нийгмээрээ хэлэлцүүлэг өрнүүлдэг нь “жам” болсон.

Монголчууд Улаанбаатар, Хурх, Өег, Алтантариан гурилыг түлхүү хэрэглэдэг боловч зарим үед чанарын шаардлага хангахгүй байдаг нь бодит үнэн. Үүнд үйлдвэрийн технологиос илүү гурилын түүхий эд болох улаанбуудайн чанар голлох нөлөө үзүүлж байгааг ХХААХҮЯ-ны мэргэжилтнүүд учирладаг. “Хангай миллс” компанийн захирал Л.Ганбат “Манай үйлдвэр жилд 37 мянган тонн гурил үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Гэхдээ сүүлийн 2-3 жилд хүчин чадлынхаа 40 хувийг л ашиглаж байна. энэ бол будааны чанартай холбоотой. Бид өндөр чанартай будаагаар гурил үйлдвэрлэдэг. Хэрэв бид бүрэн хүчин чадлаараа ажиллана гэвэл дотоодын улаанбуудай манай хэрэгцээг хангаж чадахгүй. Тэгэхээр улаанбуудайн чанар харьцангүй багасаж байгаа энэ үед импортын улаанбуудай хэрэглэхээс өөр сонголт алга” гэв.

Гурилын чанар улаанбуудайнаас хамаардаг. Гэтэл дотоодын тариаланчдын буудайн чанар суларч байгаа энэ үед монголчууд сайн чанарын гурил хэрэглэхийн тулд импортын улаанбуудайг сонгохоос аргагүй гэдгийг зарим үйлдвэрлэгчид хэлдэг юм билээ. Харин үүнийг тариаланчид эсэргүүцэж байгаа харагддаг.

Хүнсний аюулгүй байдал дэлхийн тулгамдсан асуудлын нэг. Үүнийг манай улс ч тойроогүй. Хүн амьдралынхаа туршид чанартай, шим тэжээллэг, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтээй сонгож хэрэглэх боломжтой байх ёстой.

Үүний тулд үнэтэй, хямд гэдгээс үл хамаарч ирээдүйд суурь өвчлөлийн шалтгаан болохгүй байхад илүү анхаардаг болсон. Үүний нэг жишээ нь Сүхбаатар дүүргийн иргэн Д.Одон. Хүүгийнхээ өвчнийг эдгээхийн тулд кг нь 22 мянган төгрөгийн үнэтэй гурил хэрэглэж байсан тэр үеийг одоотой харьцуулахад дэлгүүрийн лангуун дээр хүмүүсийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн олноор бий болсныг хэлж байв. Тэрээр “Нэг сард хүнсэндээ зарцуулдаг байсан мөнгө 3-4 дахин нэмэгдэх хэцүү байсан. Ямар үнэтэй юм бэ гэж бодсон ч “хүү минь л өвдөхгүй байвал” гэсэн бодол төрдөг. Эргээд бодохоор үнэтэй байсан ч эрүүл мэндэд тустай бол хүн тэр бүтээгдэхүүнийг ямар ч эргэлзээгүйгээр худалдаж авдаг юм байна гэдгийг ойлгосон” хэмээн бидэнтэй ярилаа.

Тэгвэл 2020 онд 5000 орчим тонн, 2023 онд 5.9 мянган тонн буудай импортолсон статистик мэдээлэл бий. Энэ тоон мэдээллээс харахад буудайн чанараас хамаарч үйлдвэрлэгчид хэрэглэх эсэх нь шийдэгдэж байна. Учир нь 2020 онд 4.5 мянган тонн улаанбуудай нөөцөлж дотоодын хэрэгцээгээ хангажээ. Харин 2023 он 8.9 мянган тонныг нөөцөлж 2.3 мянган тонны үлдэгдэлтэй байсныг мөн л статистикаас харж болно.

 

ИМПОРТ, ЭКСПОРТ ЯАХ ВЭ, БУУДАЙН ЧАНАРАА САЙЖРУУЛЪЯ

Нэг кг гурил үйлдвэрлэх зардал хэрхэн бүтэж байгааг тооцоолъё. Улаанбуудай худалдаж авах үнэ, тээврийн зардал, хадгалалт, цалин хөлс, ус, дулааны төлбөр гэх мэтчилэн хүн бүрийн мэддэг эдгээр зардлаас гадна технологийн урсгал зардал, тоног төхөөрөмжийн элэгдэл, орлогын албан татвар гээд нэлээд урт жагсаалт гардаг юм байна. Тэгэхээр нэг кг гурил 1827 төгрөгийн өртөгтэй болохыг салбарын яамны мэргэжилтнүүд гаргажээ. Тэгвэл бөөний худалдааны төвүүдээр дээд гурил 2100-2400, 1-р гурил 1900-2100, 2-р гурил 1050-1362 төгрөгөөр борлуулж байгаа бол жижиглэн худалдааны төвүүдэд дээд гурил 2969, 1-р гурил 2426, 2-р гурил 1606 төгрөгөөр борлуулагддаг байна. Өнгөрсөн гуравдугаар сарын 18-ны байдлаар 123.1 мянган тонн улаанбуудай, 18.6 мянган тонн гурилын нөөцтэй байжээ. Энэ нь 136 хоног буюу таван сарын хэрэглээ аж.

Гурилын үнэ зах зээлийн өрсөлдөөнгүй улмаас хэт өндөр болсон нь иргэдийн худалдан авах чадварт шууд нөлөө үзүүлж, инляцийн өсөлтөд тодорхой хувийг эзэлдэг талаар мэргэжилтнүүд хэлэх нь бий. Бас ч болоогүй гадаад зах зээл дээрх үнээс дариу 2-3 дахин өндөр байгааг хэлж багаа харагдсан.

Үнийн болоод инфялцийн өсөлт, амьжиргааны түвшинтэй харьцуулах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ зах зээлийн зарчим үйлчлэх ёстойг анхаарах учиртай.

Өнгөц харвал хүн бүр хүнсэндээ хэрэглэдэг нь гурил боловч том зургаар нь харвал үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх гол хөшүүрэг. Тэгэхээр эдийн засгийн өсөлтөд ирэх эерэг нөлөө, тогтвортой ажлын байр хангах боломжийг ч мөн орхигдуулж болохгүй гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, өртөг, зардлаа нөхөж, ашигтай ажиллах боломж бүрдвэл ажлын байрыг урт хугацаанд хадгалах нөхцөл бүрдэнэ. Нөгөөтээгүүр, миний эрх ашиг, таны эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг. Тиймээс үйлдвэрлэгчид, тариаланчид харилцан ойлголцох нь чухал. Тэгэхээр өнөөдрийн өөхнөөс, маргаашийн уушги гэдгийг санах учиртай юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 66 (7310)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
ХУРААХ
“Хаврын их цэвэрлэгээ” эхэллээ
"Эрдэнэс Тавантолгой" компанийн...

Өрсөлдөөнгүй зах зээл гэх өрөөсгөл хандлага

Kuzmo 2024-04-04
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Өрсөлдөөнгүй зах зээл гэх өрөөсгөл хандлага

Д.УУДАМ

 

“Хоолны дэглэм барих болсон хүү минь гурил, мах, цайны боовноос өөрийг идэлгүй хагас жил болсон юм. Гэсэн хэдий ч өвчин намжих нь бүү хэл ойрхон давтамжтай өвдсөөр. Ингэж явсаар хэрэглэж болохгүй бүтээгдэхүүнийг тодорхойлдог шинжилгээ өгснөөр цагаан гурилтай бүтээгдэхүүн идэж байгаа нь суурь өдөөгч нь байсныг мэдэж авсан” хэмээн Сүхбаатар дүүргийн иргэн П.Одон ярьж байна. Хоолны дэглэм бариарай гэхээр л шарсан хуурсан бүтээгдэхүүнээс татгалзаж зөвхөн гурил, мах идэхээс өөр сонголтгүй гэж ойлгодог. Гэтэл гурил зарим талаараа өвчнийг “өөхшүүлэгч” болдгийг хүмүүс тэр бүр мэддэггүй шүү дээ.

 

УЛААНБУУДАЙН ЧАНАР БА САЙН ЧАНАРЫН ГУРИЛ

 

Импортын гурил, тэжээлийг гаалийн татвараас чөлөөлөх эсэх асуудал яг одоо халуун сэдэв. Гэхдээ үүнд буруу, зөвийн тухай ярихаас илүү эрүүл, аюулгүй, чанартай хүнс хэрэглэх тухай ярих нь зүйтэй. Хүмүүс хүнсэндээ ихэвчлэн гурил хэрэглэдэг. Тэгэхээр гурилын чанар сайн байх хэрэгцээ шаардлага үүсч байгааг П.Одон хэлж байв. Тэрээр “Гурил л бол гурил гэж хандаж болохгүй гэдгийг ойлгосон.

Миний хүү цардуулгүй гурил хэрэглэх ёстой байсан юм билээ. Гэтэл гурил хамгийн эко бас харшил төрүүлдэггүй бүтээгдэхүүн гэж боддог байсан минь өрөөсгөл байсныг шинжилгээнээс харсан юм” гэлээ.

Монгол Улс улаанбуудайн гурилын хэрэгцээг дотоодын үйлдвэрлэлээс хангах бүрэн боломж бий гэдэг. Хэдийгээр үндэсний үйлдвэрлэлээ дэмжиж гурил худалдаж авах боломжтой ч чанарын асуудал байнга л тулгардаг. Ялангуяа “Цагаан сар”-ын үеэр урсдаг, урсдаггүй гурилын талаар нийгмээрээ хэлэлцүүлэг өрнүүлдэг нь “жам” болсон.

Монголчууд Улаанбаатар, Хурх, Өег, Алтантариан гурилыг түлхүү хэрэглэдэг боловч зарим үед чанарын шаардлага хангахгүй байдаг нь бодит үнэн. Үүнд үйлдвэрийн технологиос илүү гурилын түүхий эд болох улаанбуудайн чанар голлох нөлөө үзүүлж байгааг ХХААХҮЯ-ны мэргэжилтнүүд учирладаг. “Хангай миллс” компанийн захирал Л.Ганбат “Манай үйлдвэр жилд 37 мянган тонн гурил үйлдвэрлэх хүчин чадалтай. Гэхдээ сүүлийн 2-3 жилд хүчин чадлынхаа 40 хувийг л ашиглаж байна. энэ бол будааны чанартай холбоотой. Бид өндөр чанартай будаагаар гурил үйлдвэрлэдэг. Хэрэв бид бүрэн хүчин чадлаараа ажиллана гэвэл дотоодын улаанбуудай манай хэрэгцээг хангаж чадахгүй. Тэгэхээр улаанбуудайн чанар харьцангүй багасаж байгаа энэ үед импортын улаанбуудай хэрэглэхээс өөр сонголт алга” гэв.

Гурилын чанар улаанбуудайнаас хамаардаг. Гэтэл дотоодын тариаланчдын буудайн чанар суларч байгаа энэ үед монголчууд сайн чанарын гурил хэрэглэхийн тулд импортын улаанбуудайг сонгохоос аргагүй гэдгийг зарим үйлдвэрлэгчид хэлдэг юм билээ. Харин үүнийг тариаланчид эсэргүүцэж байгаа харагддаг.

Хүнсний аюулгүй байдал дэлхийн тулгамдсан асуудлын нэг. Үүнийг манай улс ч тойроогүй. Хүн амьдралынхаа туршид чанартай, шим тэжээллэг, аюулгүй хүнсийг улсын эдийн засаг, нийгмийн нөхцөл байдал, газар зүйн байршлаас үл хамааран тогтвортой, хүртээмжтээй сонгож хэрэглэх боломжтой байх ёстой.

Үүний тулд үнэтэй, хямд гэдгээс үл хамаарч ирээдүйд суурь өвчлөлийн шалтгаан болохгүй байхад илүү анхаардаг болсон. Үүний нэг жишээ нь Сүхбаатар дүүргийн иргэн Д.Одон. Хүүгийнхээ өвчнийг эдгээхийн тулд кг нь 22 мянган төгрөгийн үнэтэй гурил хэрэглэж байсан тэр үеийг одоотой харьцуулахад дэлгүүрийн лангуун дээр хүмүүсийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн олноор бий болсныг хэлж байв. Тэрээр “Нэг сард хүнсэндээ зарцуулдаг байсан мөнгө 3-4 дахин нэмэгдэх хэцүү байсан. Ямар үнэтэй юм бэ гэж бодсон ч “хүү минь л өвдөхгүй байвал” гэсэн бодол төрдөг. Эргээд бодохоор үнэтэй байсан ч эрүүл мэндэд тустай бол хүн тэр бүтээгдэхүүнийг ямар ч эргэлзээгүйгээр худалдаж авдаг юм байна гэдгийг ойлгосон” хэмээн бидэнтэй ярилаа.

Тэгвэл 2020 онд 5000 орчим тонн, 2023 онд 5.9 мянган тонн буудай импортолсон статистик мэдээлэл бий. Энэ тоон мэдээллээс харахад буудайн чанараас хамаарч үйлдвэрлэгчид хэрэглэх эсэх нь шийдэгдэж байна. Учир нь 2020 онд 4.5 мянган тонн улаанбуудай нөөцөлж дотоодын хэрэгцээгээ хангажээ. Харин 2023 он 8.9 мянган тонныг нөөцөлж 2.3 мянган тонны үлдэгдэлтэй байсныг мөн л статистикаас харж болно.

 

ИМПОРТ, ЭКСПОРТ ЯАХ ВЭ, БУУДАЙН ЧАНАРАА САЙЖРУУЛЪЯ

Нэг кг гурил үйлдвэрлэх зардал хэрхэн бүтэж байгааг тооцоолъё. Улаанбуудай худалдаж авах үнэ, тээврийн зардал, хадгалалт, цалин хөлс, ус, дулааны төлбөр гэх мэтчилэн хүн бүрийн мэддэг эдгээр зардлаас гадна технологийн урсгал зардал, тоног төхөөрөмжийн элэгдэл, орлогын албан татвар гээд нэлээд урт жагсаалт гардаг юм байна. Тэгэхээр нэг кг гурил 1827 төгрөгийн өртөгтэй болохыг салбарын яамны мэргэжилтнүүд гаргажээ. Тэгвэл бөөний худалдааны төвүүдээр дээд гурил 2100-2400, 1-р гурил 1900-2100, 2-р гурил 1050-1362 төгрөгөөр борлуулж байгаа бол жижиглэн худалдааны төвүүдэд дээд гурил 2969, 1-р гурил 2426, 2-р гурил 1606 төгрөгөөр борлуулагддаг байна. Өнгөрсөн гуравдугаар сарын 18-ны байдлаар 123.1 мянган тонн улаанбуудай, 18.6 мянган тонн гурилын нөөцтэй байжээ. Энэ нь 136 хоног буюу таван сарын хэрэглээ аж.

Гурилын үнэ зах зээлийн өрсөлдөөнгүй улмаас хэт өндөр болсон нь иргэдийн худалдан авах чадварт шууд нөлөө үзүүлж, инляцийн өсөлтөд тодорхой хувийг эзэлдэг талаар мэргэжилтнүүд хэлэх нь бий. Бас ч болоогүй гадаад зах зээл дээрх үнээс дариу 2-3 дахин өндөр байгааг хэлж багаа харагдсан.

Үнийн болоод инфялцийн өсөлт, амьжиргааны түвшинтэй харьцуулах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ зах зээлийн зарчим үйлчлэх ёстойг анхаарах учиртай.

Өнгөц харвал хүн бүр хүнсэндээ хэрэглэдэг нь гурил боловч том зургаар нь харвал үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх гол хөшүүрэг. Тэгэхээр эдийн засгийн өсөлтөд ирэх эерэг нөлөө, тогтвортой ажлын байр хангах боломжийг ч мөн орхигдуулж болохгүй гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, өртөг, зардлаа нөхөж, ашигтай ажиллах боломж бүрдвэл ажлын байрыг урт хугацаанд хадгалах нөхцөл бүрдэнэ. Нөгөөтээгүүр, миний эрх ашиг, таны эрх ашгаар хязгаарлагдаж байдаг. Тиймээс үйлдвэрлэгчид, тариаланчид харилцан ойлголцох нь чухал. Тэгэхээр өнөөдрийн өөхнөөс, маргаашийн уушги гэдгийг санах учиртай юм.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2024 ОНЫ ДӨРӨВДҮГЭЭР САРЫН 4. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 66 (7310)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна
Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр
Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна
Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

2 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.