М.Монгол

Намрын налгар өдрүүд алсран одож өвлийн жаврын үзүүр тачигнаж эхлэв. Нийслэлд анхны цас орсон өглөө автобусны буудал бүр дээр хүмүүс багширсан байлаа. Хаа нэг ганц автобус яваа харагдана. Тэр нь буудлаа өнгөрөөд зогсох. Хүйтэн жаварт дэрчгэнэж зогсоо хүмүүс түүнд багтаад суучих санаатай халтирч гулгаад л  гүйж байна. Энэ дүр зураг яг л 1990-ээд оны үеийн нийтийн тээврийг  санагдуулна. Тэр үед автобус хаана зогсохыг нь багцаалдаад анаж байгаад хөлийн хурдаа үздэг сэн. Тэгээд бараг л дугуйны нөхөөс болчихоо алдан дүүжлэгдэн барин зүтгэж байж сая нэг хаалга хаагдаж санаа амраад явдаг байлаа. 

Яг энэ үед микро гэж бага оврын автобус Солонгосоос орж ирж нийтийн тээврийг нуруундаа нэг хэсэг үүрсэн дээ. Бас ч их ад үзэгдсэн. Хүмүүс өнөө микрогоо муу хэлэн барин нэг эгнээ суудалд дөрвөөр чихэлдээд  л явдаг байж билээ. Ялангуяа өвөл нугасанд суух гээд зүтгэнэ. Яагаад гэвэл тэнд дулаахан. Том автобусанд 200 төгрөг төлөөд суудалгүй, хулгайчид халаасаа тэмтрүүлж  явахаас жийрхээд микронд 500 төгрөг төлөөд суучихдаг байв. Гэтэл нийтийн тээврээ хөгжүүлнэ орчин үеийн стандарт нийцүүлнэ гэж 30 жил яриад бахь байдгаараа. 

Өнөө муу хэлсээр байгаад ад үзэж нийтийн тээврээс хасуулсан микрогоо эргэн санагалзаад суух гэж дээ.

Хэрэв микро маань байсан бол хүмүүс хүйтэнд даарч хөрж зогсохгүй өөрсдийн сонголтоороо суугаад явцгаах байлаа хэмээх яриа цахим орчинд  гараад амжлаа. 

Саяхан 100 ширхэг ногоон автобус аваад бүтэлгүйтсэн.  Өнөөх нь хогийн цэг дээр байсан юмыг  будаж шунхдаад оруулж ирсэн болж таарсан. Тэр нь ч нотлогдоод хариуцсан дарга, цэрэг нар нь хариуцлага хүлээж огцрох нь огцорч, шалгагдах нь шалгагдаад явж байна. Гэтэл өнгөрсөн хавраас нийт тээвэрт явуулахаар оруулж ирсэн 224 ширхэг улаан автобус бас л но-той болж хувирлаа. Гэхдээ ногооноо бодоход шинэ юм. Хамгийн гол нь нэг улаан автобуснаас 30 гаруй сая төгрөг, нийт найман тэрбум төгрөгийг гэрээ хэлцэл хийж худалдаж авсан хүмүүс дундаас нь аваад халаасалсан байж магадгүй сэжүүр яригдаад эхлэв. 

Нийтийн тээврийг сайжруулна, хотын түгжрэлийг бууруулна гэхээр асах дүнтэй мөнгө яригдаад, батлагдаад ямар нэг төсөл, хөтөлбөр хэрэгжээд олигтой үр дүнд хүрдэггүй нэг асуудалтай болсон. Тэгэхээр нийтийн тээвэрт төр хутгалдахгүй байх хэрэгтэй юм байна. Хувийн хэвшилд бүрэн даатгаад хяналтаа л тавиад явъя. Хувийн компаниуд өөрсдөө том, жижиг нь хамаагүй стандартад нийцсэн автобус оруулж ирээд үйлчилгээ, үнэ ханш зэргээрээ өрсөлдөөд яваг. 

Нийтийн тээвэрт төр оролцсоор л байвал өнөө  автобусны цавчаа, мөнгө төгрөг идэж уусан хэрүүл тасрахгүй. Бас хөгжихгүй юм байна.  Ийм учраас нийтийн тээвэрт явдаг төрийн, хотын мэдлийн компаниудаа хувьчилж орхиод парк шинэчлэхэд нь зориулж зээл олго. Харин зээлийн эргэн төлөлт, үйлчилгээний чанар стандартад хатуу хяналт тавиад ягштал мөрдүүл. Хэрэв тавьсан шаардлыг биелүүлэхгүй, мөрдөхгүй бол нийтийн тээврийн үйлчилгээ үзүүлэх эрхийг нь цуцлаад хуулийн хариуцлага тооцоод явж болно шүү дээ. Ахмад настан, хөнгөлөлтэй зорчдог иргэд, хүүхдийг автобусны картаа дарсан тоогоор нь нөхөн олговроо олгочих.  Аль эсвэл бага оврын автобусны үйлчилгээг дахин сэргээчих. Ердөө иймэрхүү хэдхэн асуудлыг шийдээд өгчихвөл хотын удирдлагуудын чих амарна. Нийтийн тээврийн толгой өвтгөсөн асуудлаас ч сална.

Эх сурвалж: Монголын Мэдээ Сонин

2023 оны аравдугаар сарын 31. Мягмар. №166 (5894)