Нүүрсний хулгай, хөгжлийн банк, алтны хулгай гээд улс нийгмийг бүхэлд нь хохироосон дуулиант хэргийн эзэд Төрийн ордонд халдашгүй бүрэн эрх нэрийн дор  ял завшин сууж энэ хэрэг намжаагүй байхад хажуугаар нь өдрөөс өдөрт ядууран, эрх баригчдын хэлдгээр уланд орж байгаа ард түмний дотор бие амар байж байгаад гэнэт баяжихыг мөрөөдсөн олон хүний итгэл, хүлээлтийг далимдуулан зүгээр байж байгаад их мөнгө олохыг хүсэгчид түмний сэтгэлээр тоглосоор. 

Хамгийн наад захын жишээ бол Хөвсгөл аймгийн “Бэлтэс Мөрөн” компани иргэдээс мөнгийг чинь өсгөж өгнө хэмээн мөнгө хуримтлуулсан гэх хэрэг хэвлэлээр л нэг гарсан. Ямар нэг санхүүгийн үйлчилгээ явуулдаггүй тус компани “Орчуулгын үйлчилгээ”, “Сүү, сүүн бүтээгдэхүүн худалдаа”, “Хүнсний ногоо, үрслэг тариалалт”, “Амьдрах ухааны сургалт”, “Блок үйлдвэрлэл”, “Санхүүгийн тайлан баланс бэлтгэн гаргах түүнтэй холбоотой зөвлөгөө өгөх” зэргийн үйл ажиллагаа явуулдаг гэнэ. Энэ компани иргэдээс 300 тэрбум төгрөг хуримтлуулсан ч зарим хэвлэлийн мэдээнд тэдний ХААН банкны дансанд нэг ч төгрөг байхгүй гэх.

Энд хүмүүс хүүхдийнхээ байшин барьж хурим хийх гэж хадгалсан 100 сая төгрөг хийсэн, зарим нь тэтгэврийн зээл аваад 10 сая төгрөг хийсэн, мөнгөө өсгөөд авна гэж хүлээсээр. 

Цагдаагийн байгууллага тус компанийг шалгаад “Ямар нэгэн зөрчил гараагүй. Харин эл компани иргэдээс их хэмжээний мөнгийг аваад өсгөж өгдөг. Ингэхдээ тэдний мөнгийг койнд эргэлдүүлж ашиг олдог учраас иргэд эрсдэлээ тооцох хэрэгтэй” гэсэн болохоор иргэд өгсөн мөнгөө өсгөөд авна гэж хүлээсээр. 

Коин худалдан аваад л хөлжчихнө гээд баахан мөнгөө өгцгөөсөн. Өнөөдөр  өнөөх коины эзэн нэг нь мөрдөгдөөд цагдан хоригдож байх жишээний. Нөгөө бусдыг нь ч бас л шалгаж байгаа сурагтай. 

Одоо бас сугалаа гээд нэг шинэ зүйл гараад ирлээ. Дээхэн цагт баяр наадам, олон хүн оролцсон арга хэмжээний үеэр машин дээр сугалаа гарчихсан хүн тав гурван төгрөгөөр сугалаа сугалж зарим нь дэвтэр харандаа мэтийг сугалж байхад нэг хэсэг нь өнөө гурван төгрөгөөрөө хавтастай толь, хивс хожоод инээд алдан явж байдагсан. 

Энд ямар ч луйвар байхгүй мэт боловч нэг хэсэг нь үнэтэй зүйлийг хэдхэн төгргөөр авч байхад олонхи нь хэд аравхан мөнгөний үнэтэй зүйлийг хэд дахин илүү үнээр авч байгаа болохоор нэг л төрлийн луйвар л даа. Гэхдээ энэ нь санхүүгийн байгууллагад бүртгүүлж, юу юу гээ хэчнээн төгрөгний бараа бүтээгдхүүн байгаа, дундаас нь хэдий ашиг олох юм гэх зэргээ нарийн шалгуулж зөвшөөрөл авдаг байсан юмдаг. Бас нэг зүйл нь мөнгөө төлж сугалаа сугалсан хүн хоосон буцна гэж байхгүй. 

Одоо харин сугалааны өөр нэг хэлбэр шинэ төрлийн луйвар ч гэж болох зүйл олон нийтийн анхаарал сонирхлыг татаад эхэлсэн нь 120 гаруй сая төгрөгийн үнэтэй хоёр машиныг хожихын тулд 3333 хүн тус бүр 50 мянган төгрөг хандивлах ёстой гэнэ. 

Энд хүмүүс мөнгөгүй шахам туйлдаж байгаа болохоор 60 сая төгрөг тоолоод худалдаад авчихгүйг нь мэдэж овжин загнасан сугалаа гаргагч эдэлж байсан машинаа тун амархаан борлуулчихаас гадна бас 40 орчим сая төгрөгийн ашигтай ажиллах нь. Мэдээж ёндоотой хоёр хүн бол 50 мянган төгрөгөөр 60 саяын үнэтэй машин аваад ёстой инээд нь хүрээд гарна.

Харин 3331 хүн 50 мянган төгрөгөө салхинд хийсгэсэн мэт алдана. Бараа бүтээгдхүүний үнэ өдрөөс өдөрт өсч, нэг хоёр жилийнхээ өмнөхөөс хэд нугалан ихэссэн үед хайран байлгүй яахав. За яахав бэлтэй зарим нэгэн нь “за 50 хан мянган төгрөг” гэж бодож болох боловч 50 мянган төгрөг халаасалж гараад тор хүрэхгүй хүнс худалдан авч байгаа өнөө цагт дэлгүүрийн өрийн хар дансанд нэрээ бичүүлээд кг гурил, нэг талх авдаг олонд бол хайран. 

Бод л доо унаж байсан 60 сая төгрөгийн үнэтэй машиныг 80 саяар зарна гэсэн зар тавих юм уу, машин борлуулдаг газар ийм үнэ хэлээд зогсч байвал хэн авах юм бэ. Ёстой аман дундуураа алгадуулна гэгч болно биз дээ. Илүү ч үгүй дутуу ч үгүй 60 сая төгрөгөөр нь зарчихна гэхэд ч  бас юу л бол.....

Үүнийг л зүгээр байж байгаад хөлжиж баяжих хүсэл хийгээд, үүнийг овжиноор ашигладаг арга зальтай нэгэн, нэг хэсэг байнаа л гэх гээд байна.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин
2023 оны хоёрдугаар сарын 27. Даваа. №030 (5758)