Автотээврийн үндэсний төв ТӨҮГ-ын Хөдөлгөөний хяналтын хэлтсийн дарга Н.Эрдэнэжаваас өвөлжилтийн бэлтгэлийн талаар зарим зүйлийг тодрууллаа.

-“Хөдөлгөөний удирдлага, хяналтын төв” яг ямар үйл ажиллагаа явуулдаг вэ?

-Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Орчин үеийн мэдээллийн технологийн ололтыг нэвтрүүлэн автотээврийн хөдөлгөөнийг улсын хэмжээнд хянах төв байгуулах” ажлын хүрээнд “Хөдөлгөөний удирдлага, хяналтын төв” 2014 оны нэгдүгээр сард байгуулагдсан.  Энэхүү төвийг манай хэлтэс хариуцан ажиллуулдаг.  Мөн энэхүү төв дээрээ түшиглэж “1900-1234 Автотээврийн нэгдсэн лавлах”-ыг 2015 оны  хоёрдугаар сараас ажиллуулж эхлээд байна.

-Хөдөлгөөний хяналтын хэлтэс Улс хооронд болон хөдөө орон нутгийн зам дахь тээврийн хэрэгслийн хөдөлгөөнийг хянадаг гэдгийг иргэд мэднэ. Тэгэхээр үйл ажиллагааныхаа чиглэлийн талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Улс хооронд, орон нутгийн  зорчигч тээврийн зохицуулалтыг 24 цагийн турш хийж ажилладаг.  Ажиллагааны зарчим нь тээврийн хэрэгсэлд суурилуулсан байршил тогтоох төхөөрөмжийн мэдээллийг GSM/GPRS  болон сансарын холбоо /Inmarsat/ ашиглан дамжуулж төв серверт хадгалах ба интернэтийн орчинд ажиллаж байгаа компьютер, таблет, ухаалаг гар утас ашиглан зориулалтын програм хангамжаар тээврийн хэрэгслүүдээ хянах боломжтой, дэвшилтэд технологид суурилсан цогц систем юм.

Тухайлбал, тухайн зорчигч тээврийн хэрэгсэл яг хаана явж байна, батлагдсан замналын дагуу цагийн хувиараараа явж байгаа эсэх талаар хяналт тавьж, цаг агаарын таагүй нөхцөл, эвдрэл гэмтэл, ослоос хамаарч саатвал мэдээллийг шуурхай дамжуулах, зорчигчдыг хэрхэн шилжүүлэх талаар зохицуулалт хийж ажилладаг. Бид ОБЕГ, ЗЦГ, УЦУОСМХ, аймгуудын Автотээврийн төвүүд, орон нутгийн АЗЗА-ууд, Орон нутгийн постууд, зорчигч тээвэрлэх эрх бүхий ААН-үүд, жолооч нартай шууд холбогдон хамтран ажилладаг.

Иргэн та ч гэсэн Улс, хот хооронд, орон нутгийн зорчигч тээвэртэй холбоотой гомдол, санал ирүүлэх, зорчигч тээврийн хэрэгслүүд яг хаана явж байгаа, хэзээ Зорчигч үйлчилгээний төвүүдэд ирэх талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг 24 цагийн ажиллагаатай 70070012 утаснаас авч болно.

-Технологийн дэвшлийг зорчигч тээврийн үйлчилгээнд хэрэглэж байна гэсэн үг үү?

-Мэдээллийн технологийг төрийн үйлчилгээнд нэвтрүүлэх, ялангуяа Автотээврийн салбарт нэгдсэн бодлогоор, харилцан уялдаа бүхий цогц системийг нэвтрүүлэх зайлшгүй нөхцөл, шаардлага бүрдээд байна. Энэ талаар судалгаа, шинжилгээ хийж ажиллаж байгаа.  Манай хувьд бол зорчигч тээвэрлэх эрх бүхий ААН-үүдийн тээврийн хэрэгслүүд бүрт байршил тогтоох GPS төхөөрөмж суурилуулж тухайн тээврийн хэрэгслийн байршил, хурд, хөдөлгүүрийн төлөв, зорчиж буй хөдөлгөөний чиглэл, ослын дохио, жолоочийн мэдээллийг цаг тухай бүрт нь хүлээн авч ажилладаг.

Мөн нэмэлт мэдрэгч, төхөөрөмж суулгаснаар жолоочтой шууд холбогдох, текст мэдээлэл солилцох, тээврийн хэрэгслийн дотор гадна талыг камераар харах, зорчигчдыг тоолох, шатахуун зарцуулалт, ачааны жин болон дугуйн хийн даралтыг хэмжих, температурыг мэдээлэх, электрон лац зэрэг мэдээллийг дамжуулах боломжтой.

-Танай төв тухайн тээврийн хэрэгсэлд ямар нэгэн асуудал тулгарахад хамгийн түрүүнд мэддэг гэж ойлгож болох уу?

-Өнөөдрийн байдлаар Хөдөл­гөөний удирдлага, Хяналтын төвд холбогдсон зорчигч тээврийн 1000 гаруй тээврийн хэрэгслийг бүрэн хянаж, тээвэр зохицуулалтыг хийж ажиллаж байна. Үүнээс улс, хот хоорондын зорчигч тээврийн том оврийн 355 автобус, дунд оврийн 195 автобус, суудлын /Такси/ 265 автобус, Ази, Европын бүсийн уулзалтанд АСЕМ-ын үед холбогдсон том оврын шинэ автобус 43, Аюултай ачаа тээвэрлэгч 14 тээврийн хэрэгслүүд тус тус манай системд холбогдсон байна.  

-Улс,  хот хоорондын нийтийн тээвэрт GPS суурилуулснаар өөрчлөлт гарсан байх. Ихэвчлэн ямар саатал, гэмтэл гарч байна вэ?

-Мэдээж өөрчлөлт гаралгүй яахав. Өдөрт дунджаар 320 -350 гаруй тээврийн хэрэгслээр 5-6 мянган зорчигчийг тээвэрлэдэг. Яг “Оюутан тээвэр”-ийн үед өдөртөө 10-12 мянган  зорчигч тээвэрлэдэг. Энэ бүх статистик мэдээллийг тоон хэлбэрт оруулснаар ирээдүйд тээврийн бодлого яаж зохицуулалт хийх бэлэн өгөгдлийн сантай болж байна. 

Ихэвчлэн техникийн гэмтлээс үүдэлтэй саатлууд үүсдэг.  Мөн цаг, агаарын онцгой үзэгдлээс хамаарч даваа, гүвээ хаагдах зэрэг болно. Байршил тогтоох төхөөрөмж ашиглаж 24 цагийн хяналт, зохицуулалттай болсноор ослын үзүүлэлт буурсан. Бид хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангуулан, цаг агаарын болон гэнэтийн осол, саатлын үед тээврийн хэрэгслийн байршлыг түргэн шуурхай тогтоож, шаардлагатай арга хэмжээг авч ажиллаж байна.

-Хөдөө орон нутгийн замд их осол гардаг шүү дээ. Энэ юутай холбоотой юм бэ?

-Хурд хэтрүүлэх, бүрэн бус тээврийн хэрэгслээр хөдөлгөөнд оролцох, замын нөхцөл байдлыг буруу тооцоолох гэх мэт хүчин зүйлүүдээс хамаарч хот хооронд, орон нутгийн автозамууд дээр осол их гардаг. Ялангуяа орон нутгийн замд хурд хэтрүүлэх нь их ажиглагддаг ба уг зам нь хурдны зам биш тул хурд хэтрүүлэлт нь хамгийн их осол болох шалтгаан нь болдог.

Манай зорчигч тээврийн хэрэгслүүд 100 хувь  хяналтын системд GPS төхөөрөмжөөр холбогдсон тул осол илт буурсан. Харин хулгайн тээврээр зорчиж яваад иргэд ололд их өртөж байгаад сэтгэл эмзэглэдэг. Энэ дашрамд “Иргэд та бүхэн минь техникийн хяналтын үзлэгт улирал бүр ордог тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдал нь хангагдсан, даатгалтай, хяналттай, зөвшөөрөгдсөн зорчигч тээврийн хэрэгслүүдийг сонгон үйлчлүүлж байгаараа” гэж уриалж байна.

-“1900-1234 Автотээврийн нэгдсэн лавлах” үйлчилгээний талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?

-Энэ оны хоёрдугаар сарын 1- ээс үйл ажиллагаа нь эхэлсэн. Тус лавлах нь өдөр бүр 07. 00 – 22.00 цагийн хооронд Автотээвэртэй холбоотой бүхий л асуултанд хариулт өгч ажилладаг лавлах юм. Түгээмэл асуултууд гэвэл шилжилт хөдөлгөөн, импортын бүртгэл, архив лавлагаа, онлайн билет захиалга, тээврийн хэрэгслийн татвар, автомашин хааж тавьсан талаарх гомдол ирдэг.

Тухайлбал “Автомашин хааж тавьсан тул жолоочтой нь холбож өгнө үү” гэсэн хүсэлт нийт дуудлагын 50 хувийг эзэлж байгаа нь үнэхээр анхаарал татахуйц харагдаж байна. Өнөөдөр нийслэл хотод маань автозогсоолын хүрэлцээ муу, орон сууц, албан байгууллагуудын  гадна төлөвлөлт буруу хийгдсэн гэдэгтэй санал нийлнэ биз. Иймд авто зогсоол, хотын автозамын бөглөрлийг сааруулах талаар судалгаа хийж байгаа.

-Удахгүй цас орно гэсэн мэдээллийг ус цаг уур, орчны судалгааны хүрээлэнгээс өгч байгаа. Улс, хот хоорондын нийтийн тээврийн өвөлжилтийн бэлтгэл ажил эхэлсэн үү?

-Цаг үеийн холбогдолтой, оновчтой асуулт байна. Хөхүүрийн ам холдож, хүйтний ам хаяанд ирсэн тул АТҮТ ТӨҮГ нь улс, хот хоорондын нийтийн тээврийн хэрэгслүүдийн өвөлжилтийн бэлтгэлийг хангуулах үе шаттай ажлын төлөвлөгөө гарган хэрэгжүүлж ажиллаж байна. Тухайлбал, улс, хот хоорондын нийтийн тээврийн хэрэгслийн техник үйлчилгээг энэ оны есдүгээр сарын 10-аас ирэх сарын 10-н хүртэл хийнэ. Нийтийн тээврийн том, дунд оврын хэрэгслүүдийг энэ оны есдүгээр сарын 10-аас ирэх сарын 10-ны хооронд техникийн хяналтын үзлэгт бүрэн хамруулна. Мөн өвлийн улиралд нийтийн тээврийн хэрэгслийн дагалдах хэрэгслүүдийн бүрэн бүтэн байдлыг хангуулах ажил эхэлсэн.

Түүнчлэн Улаанбаатар хотыг тойрсон таван хяналтын постод Техникийн түргэн тусламжийн, тоноглогдсон тээврийн хэрэгслүүдийг аравдугаар сарын 10- аас эхлэх бүрэн байршуулахаар боллоо. Хэрэв нийтийн зорчигч тээврийн хэрэгслүүдэд техникийн эвдрэл, гэмтэл, замын нөхцөл, ослоос хамааран саатал гарвал шуурхай арга хэмжээ авах зорилт бүхий  тоноглогдсон, шатахуунаар цэнэглэгдсэн тээврийн хэрэгсэл  24 цагийн турш бэлэн байна гэсэн үг. 

“Өвөлд бид бэлэн” өдөрлөгийг аравдугаар сарын 15-нд зохион байгуулахаар бэлтгэл ажил хангагдсан. Иргэддээ анхааруулахад техникийн хяналтын үзлэгт улирал бүр ордог тээврийн хэрэгслийн бүрэн бүтэн байдал нь хангагдсан, даатгалтай, хяналттай, зөвшөөрөгдсөн зорчигч тээврийн хэрэгслүүдийг сонгон үйлчлүүлж байгаараа.