Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр өчигдөр УИХ-ын гишүүдэд асуулга хүргүүлж буй талаараа мэдээлэл хийсэн.

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Хорин гуравдугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Улсын Их Хурлын гишүүн бол ард түмний элч мөн бөгөөд нийт иргэн, улсын ашиг сонирхлыг эрхэмлэн баримтална” гэж заасан.

Монгол Улсын Их Хурал Монгол Улсын Засгийн газар өргөн барьсны дагуу 2024 оны арванхоёрдугаар сарын 27-ны өдөр “Монгол Улсын Засгийн газар, Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсын засгийн газар хооронд гашуунсухайт-ганцмод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтыг хэрэгжүүлэх хэлэлцээрийг байгуулахад баримтлах үндсэн чиглэл батлах тухай” тухай 58 дугаар тогтоолыг хэлэлцэн баталсан билээ.

Энэхүү УИХ-ын 2024 оны 58 дугаар тогтоолын 4 дэх хэсэгт “Гашуунсухайт-Ганцмод чиглэлийн төмөр замын тээврийн багтаамж, эдийн засгийн үр өгөөжийг хангах зорилгоор нүүрс худалдах, худалдан авах урт хугацааны гэрээний үнийг тогтоохдоо "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн урт хугацаатай байгуулсан гэрээний нөхцөл, үнийн аргачлалыг жишиг болгож, гэрээний хугацааг хэлэлцээ хийж эхэлсэн хугацаатай уялдуулан 16 хүртэл жилээр тогтоох” гэж заасан байна.

Эдгээр заалтын дагуу УИХ нь Засгийн газарт манай улсад эдийн засаг, гадаад худалдааны хувьд алдагдалтай, ард түмний дундын өмч байгалийн баялгийг цөөн тооны албан тушаалтнууд дур зоргоороо захиран зарцуулах эрхтэй болсон, хожим хойно ард түмэнд өрийн дарамт болохуйц, 2011 оны “Чалко-Эрдэнэс Таван толгой ХК”-ийн хооронд байгуулж байсан муу гэрээний жишгийг баримтлахыг даалгасан “Нүүрс худалдаалах гэрээ” гэгчийг байгуулахыг Засгийн газарт чиглэл болгожээ.

УИХ-ын 2024 оны 58 дугаар тогтоолын 5 дахь заалтаар “Гашуунсухайт-Ганцмод чиглэлийн төмөр замын тээврийн хүчин чадал, эдийн засгийн үр өгөөжийг хангах зорилгоор нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний дагуу нийлүүлэх нүүрсний хэмжээг 2025-2029 онд нийт 27 сая тонн, 2030 оноос эхлэн жилд 20 сая тонноос бууруулахгүй, "Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн уурхайн олборлолтын төлөвлөгөөтэй нийцүүлэн коксжих, сул коксжих, эрчим хүчний нүүрсийг зохимжит хувь харьцаагаар нийлүүлэх буюу зөвхөн нэг төрлийн нүүрсийг сорчлохгүй байх” гэж заасан байна.

Энэ заалтаар Засгийн газарт 16 жилийн хугацаанд 250.0 орчим сая тонн коксжих нүүрсийг худалдах тухай гэрээ байгуулах хэлэлцээ хийхдээ нүүрсийг сорчлохгүй байх чиглэлийг өгсөн боловч өндөр албан тушаалтнууд Гэрээ хийхдээ энэхүү заалтыг зөрчиж, нүүрсийг сорчилсон заалтыг оруулсан байна.

Түүнчлэн энэхүү гэрээний дагуу нэг тонн коксжих нүүрсийг биржийн үнээс 40 гаруй ам.доллараар илүү хямдхан үнээр худалдахаар болсон байна. Ингэснээр уг гэрээ хэрэгжих хугацаанд Монголын тал 10.0 тэрбум ам.доллар буюу 35.0 их наяд төгрөгийн алдагдалтай худалдаа хийхээр болжээ.

УИХ-ын 2024 оны 58 дугаар тогтоол, түүнийг үндэслэн Засгийн газрын байгуулсан гэрээ удаан хугацаанд хэрэгжвэл цаашид манай улсад залруулж үл болох хор хөнөөлтэй болсон, улс орон, ард түмний эрх ашгийг хөсөр хаясан, Үндсэн хууль, бусад хууль тогтоомжийг ноцтой зөрчсөн нь нэгэнт тодорхой болж байгаа тул Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан Та хоёроос болон Засгийн газар, УИХ-ын гишүүдээс дараах асуултуудыг асууж байна.

АСУУЛТУУД:

1. Ерөнхий сайд асан Л.Оюун-Эрдэнэ, УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан нараас:

1) Та хоёр Монгол Улсын нийт иргэн, улсын ашиг сонирхолд ойролцоогоор нийт 10.0 тэрбум ам.доллар, төгрөгт шилжүүлвэл 35.0 их наяд төгрөг буюу улсын нэг жилийн төсвөөс илүү их хэмжээний хөрөнгө мөнгөний алдагдал учруулж болохуйц “Нүүрс худалдах гэрээ”-г байгуулах тухай асуудлыг Засгийн газар, УИХ-аар хэлэлцүүлэн батлуулж, гаргасан шийдвэрүүд дээр өөрсдөө гарын үсгээ зуран баталгаажуулж байхдаа энэхүү гэрээ Монгол Улс, Монголын ард түмний эрх ашигт их хэмжээний хор хохирол учруулахаар болж байгааг яагаад олж хараагүй, ойлгоогүй вэ? Мэдээлэл, мэдлэг дутав уу?

2) Эсхүл луйвар булхайг мэдсээр байж албан тушаалын эрх мэдлээ урвуулан ашиглаж энэхүү гэрээг байгуулах ажлыг муйхарлан зүтгүүлэв үү?

3) Энэ гэрээг яагаад заавал нууцалсан бэ?

4) Энэ гэрээг яагаад заавал БНХАУ-ын Харбин хотод байгуулсан бэ?

5) УИХ, Засгийн газрын гишүүдэд энэхүү гэрээтэй холбоотой ямар ямар мэдээллийг бүрэн өгөөгүй вэ?

2. Засгийн газар, УИХ-ын гишүүдээс асуух нь:

1) Энэхүү гэрээг байгуулахтай холбоотой асуудлыг хэлэлцэхэд уг гэрээний тухай мэдээллийг бүрэн авсан байсан уу?

2) Шийдвэрээ гаргахдаа юуг үндэслэсэн бэ?

Н.Энхбаяр

Монгол Улсын гурав дахь Ерөнхийлөгч

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ ЕСДҮГЭЭР САРЫН 12. БААСАН ГАРАГ. № 171 (7668)

Уншигч Танд “Зууны мэдээ” сонины нийтлэлтэй холбоотой санал, шүүмжлэл, хүсэлт байвал zuuniimedee@gmail.com хаягаар илгээгээрэй.