Улсын Их Хурлын 2025 оны намрын ээлжит чуулганы өнөөдрийн /2025.11.28/ үдээс хойших нэгдсэн хуралдаан Улсын Их Хурлын асуулгын цагаар эхлэв.

Улсын Их Хурлын асуулгын цагийг ээлжит чуулганы хугацаанд сар бүрийн сүүлийн долоо хоногийн Баасан гарагийн үдээс хойших нэгдсэн хуралдаанаар хийх бөгөөд Улсын Их Хурлын гишүүд Ерөнхий сайдад хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, Засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөр, тухайн жилийн төсөв, жилийн төлөвлөгөөний биелэлт, улс орны эдийн засаг, нийгэм, санхүүгийн төлөв байдал болон бусад асуудлаар асуулт тавьж, хариулт авахаар заажээ. Ерөнхий сайдад тавих асуултаа гишүүд Улсын Их Хурлын даргад бичгээр долоо хоногийн өмнө, түүнийг Улсын Их Хурлын дарга Ерөнхий сайдад ажлын хоёр өдрийн дотор хүргүүлэхээр, мөн Улсын Их Хурлын асуулгын цагт Ерөнхий сайд өөрөө биечлэн хариулт өгөхөөр хуульчилсан. Ерөнхий сайдаас асуулт асууж, хариулт авах хугацаа цөөнхийн бүлэгт 75 минутаас, олонхын бүлэгт 15 минутаас, цөөнхийн гишүүдэд 30 минутаас хэтрэхгүй, мөн Ерөнхий сайдаас асуух, түүнд хариулах, үг хэлэх хугацаа хоёр минутаас хэтрэхгүй байх юм.

Улсын Их Хурлын асуулгын цагийн эхэнд хуульд заасны дагуу Улсын Их Хурал дахь Ардчилсан намын бүлгийн дэд дарга, Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Жаргалан асуулт асуув. Тэрбээр иргэдийн бодит амьдрал хүнд байгааг сануулаад томуу,  томуу төст өвчнөөр хүүхдүүд эмнэлгийн хонгилд хэвтэж, хятад улсаас нэг тонн нүүрсийг сая орчим төгрөгөөр авч байгаа ч утаа багасахгүй байгааг дурдаад МАН-ын улс төрийн дотоод хямрал намжиж дууссан бол үндсэн ажилдаа орохыг анхааруулав. Мөн “Атар” талх 2600 төгрөгийн үнэтэй байгааг дөрвөн жилийн өмнөхтэй харьцуулахад хоёр дахин нэмэгдсэнийг хөндөөд Засгийн газраас богино хугацаанд өрхийн өдөр тутмын зардал, амьжиргааны өртөг, санхүүгийн дарамтыг бууруулахын тулд бодитой авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээний талаар тодорхой шийдэл нэрлэхийг хүсэв.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар, Засгийн газар хүнд нөхцөлд ажилласан. Гадаад зах зээл дээр манай экспортын гол нэрийн бүтээгдэхүүний үнэ хоёр дахин унаж, төсвийн орлого тасарч, дотооддоо улс төрийн тэмцэлтэй, парламент нь улстөржилттэй, шатахуун, нефть зэрэг биднээс шалтгаалахгүй олон сорилтуудтай тулсан ч, амжилттай давж ажилласан. Засгийн газар гадаад зах зээлийн хүндрэлийг даван туулж, ард түмнийхээ нуруун дээр ачаа дарамт үүрүүлэхгүйн тулд төсвийн тодотголыг хийсэн. Энэ бол бодитой ажил. Монгол Улсын түүхэнд анх удаа улсын төсвийн үрэлгэн зардлыг 2.2 их наяд төгрөгөөр танаснаар төсвийг зөв голдиролд нь оруулж чадсан. Ингэснээр ам.долларын ханш 4000 төгрөгт хүрэх тооцооллыг бууруулж, өнөөдөр валютын ханш 50,60 төгрөгөөр буураад байна хэмээн хариулав.

Мөн авлигатай тэмцэх ажлыг зохион байгуулж, үүний үр дүнд 300 гаруй хэргийг шүүхэд шилжүүлээд байгааг Ерөнхий сайд хариултдаа дурдахын зэрэгцээ сүүлийн 8,9 дүгээр сард төсвийн тэнцэл дараалан 70, 240 сая ам.долларын ашигтай гарч, гадаад валютын ханш тогтворжиж, түүхэндээ анх удаа 6.0 тэрбум ам.долларын нөөцтэй болсон гэв. Инфляц буурсны үр дүнд иргэдийн амьдралыг доройтуулж байсан үнийн өсөлт, орлогын дутагдлыг хязгаарлаж, бодит өсөлт анх удаа 4.0 хувьд хүрсэн. Энэ бүхэн иргэддээ чиглэсэн бодлогуудын үр дүн гэж байлаа.

Түүнчлэн Улсын Их Хурлын гишүүн Б.Жаргалан импортлогч улс биш, үйлдвэрлэгч улс орон болохын тулд дотоодын үйлдвэрлэлийг дэмжинэ гэж Засгийн газрын тэргүүн мэдэгддэгийг сануулаад үндэсний үйлдвэрлэлээ бодитоор хэрхэн дэмжиж буй талаар тодруулав.

Засгийн газрын тэргүүн хариултдаа, аливаа үйлдвэрлэл, бүтээн байгуулалтыг нураахад нэг жил, харин бүтээн байгуулах, сэргээн босгоход олон жил шаардагддаг юм байна гэлээ. Тэрбээр, “Хүнсний хувьсгал”, “Цагаан алт” зэрэг хөтөлбөрүүдийн үр дүнд өнөөдөр манай ноолуурын салбар 247 сая ам.доллароор самнасан ноолуур нэмэгдэж, тэр хэмжээгээр ажлын байр нэг шат ахисан. Дахин нэг шат ахивал эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг болж, ингэснээр ухдаг шар алтнаас, ургадаг цагаан алт, ноос, ноолуураа дэлхийн валют болгох бололцоотой. Үүний тулд шинэ зах зээлийг нээж Евразийн эдийн засгийн чөлөөт худалдааны хэлэлцээрт нэгдэхэд 1.0 тэрбум ам.доллар хүртэлх ноолуур угаагдаж, жил бүр энэ баялгаа эргэлтэд оруулах бололцоотой гэв. “Хүнсний хувьсгал” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд нийтдээ 56 шинэ үйлдвэр байгуулагдаад байгаа бөгөөд энэ тоог 100 хувьд хүргэж, эхний ээлжинд дотоодынхоо хүнсний хэрэгцээг хангадаг болбол иргэдийн амьжиргаанд тустай гэлээ.  

Үргэлжлүүлэн Улсын Их Хурал дахь цөөнхийн бүлгийг төлөөлж Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэболд, Ө.Шижир, Ц.Баатархүү, С.Цэнгүүн, Дав.Цогтбаатар, Ж.Баярмаа нар асуулт асууж, хариулт авсан. Улсын Их Хурлын гишүүн С.Эрдэнэболд урьдчилж асуултаа өгөхөөр мэтгэлцээн биш болж буйд цаашид анхаарах нь зүйтэй гээд ирэх зургаан сарын дотор иргэдийн амьжиргааны зардлыг бууруулах, орлогыг нэмэгдүүлэх, халамжийг зорилтот бүлэгт нь хүргэх, хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэхэд ямар арга хэмжээ авах талаар тодруулав.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Г.Занданшатар хавтгайрсан халамжаар иргэдийн амьжиргааг шийдэж чадахгүйг онцлоод халамжийг оновчтой болгох шинэчлэлийг хийхээр Т.Аубакир сайдаар ахлуулсан салбарын яам ажиллаж байна гэж байлаа.

Мөн Улсын Их Хурлын гишүүн Ө.Шижир монголчууд орлого нь амьжиргааны өртөг, амьдрах зардалд нь нийцэх маш энгийн зүйл хүсэж байгааг уламжилсан бол Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Баатархүү Монгол төрийн шат шатанд  сүүлийн 10 жилд хулгай цэцэглэж, өнөөдрийн амьжиргааны өртөг, инфляц, үнийн өсөлтийн үндсэн шалтгаан болж, үүний ачааг ард түмэн үүрч буйг тэмдэглээд төрийн өмчит компанийг нээлттэй болгох шинэчлэлийг яаралтай хийх хэрэгтэйг сануулав.

Дараа нь Улсын Их Хурал дахь олонхын бүлэг болон цөөнхийн гишүүдийг төлөөлөн Улсын Их Хурлын гишүүн С.Зулпхар, Г.Лувсанжамц, О.Саранчулуун, П.Ганзориг нар асуулт асууж, Газрын тухай хуульд оруулсан цахим шилжилттэй холбоотой өөрчлөлтийн хүрээнд иргэд өмчилсөн газрынхаа зөвшөөрлийг авахад хүнд суртал үүсэж буй талаар, татварын хуулийн төсөлд гэр, байшингаа дулаалсан өрхөд татварын буцаан олголтыг олгох асуудал тусгагдсанд талархаад үүнийг намрын чуулганаар хэлэлцүүлэх эсэх, хөдөлмөрийн насны хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн дөнгөж 10 хувь нь хөдөлмөр эрхэлж буйд Засгийн газраас ямар арга хэмжээ авах, эдийн засгийнн бүтцээ төрөлжүүлэх, ялангуяа уул уурхайн салбарт нэлээдгүй хэмжээний хөнгөлөлт, татаас өгсөний үр дүн хэр байгааг хөндөж, Монгол Улсын Ерөнхий сайдаас хариулт авсан.