“Их долоо”-ийн бүлгийн орнуудын дээд хэмжээний уул­залт Италид зохион байгуулагдаж, энэ үеэр АНУ-ыг Парисын хэлэлцээрээс гарахгүй байхыг Д.Трампт уриалсан байдаг. Тухайн үед АНУ-ын Төрийн тэргүүн ямар нэг хариу хэлээгүй ч, дараа нь өөрийн твиттер хуудастаа уур амьсгалын өөрчлөлтийн талаархи Парисын хэлэлцээрээс гарах эсэхээ удахгүй шийднэ гэдгээ мэдэгдэж байсан юм. Тэрбээр твиттер хуудастаа “Уур амьсгалын өөрчлөлтийн хэлэлцээртэй холбоотой асуудлаарх эцсийн шийдвэрийг ирэх долоо хоногт гаргана” хэмээн жиргэжээ. Уур амьсгалын өөрчлөлтийг “зохиомол сэдэв” гэж үздэг тэрбээр өнгөрсөн онд болсон ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үеэр “АНУ-ыг Парисын хэлэлцээрээс гаргана” гэж амлаж байсан билээ.

Харин “Их долоо”-ийн бүлгийн орнуудын төрийн тэргүүнүүдийн уриалгыг Д.Трамп хүлээж авах уу, эсвэл сонгуулийн кампанит ажлынхаа үеэр өгсөн амлалтаа биелүүлэх үү гэдэг олны анхаарлын төвд байсан хэрэг.

Тэгвэл хэлсэн ёсоор АНУ-ын төрийн тэргүүн өнгөрсөн долоо хоногийн пүрэв гарагт шийдвэрээ гаргалаа.  Мөн өдөр хийсэн мэдэгдэлдээ “Америкийн эд баялгийг бусад орнуудад тараан өгч буй Парисын хэлэлцээрийг мөрдөх аваас 2025 он гэхэд АНУ-д 2.7 сая ажлын байр үгүй болно. Ийм учраас манай улс Парисын уур амьсгалын хэлэлцээрээс гарч байна” гэсэн юм. Мөн “Өөрийн ариун үүргээ биелүүлж, Америк болон Америкийн иргэдийг хамгаалахын тулд АНУ Парисын хэлэлцээрээс гарч байна. Гэхдээ энэ баримт бичигт өөр нөхцлөөр эргэн нэгдэх хэлэлцээг эхлүүлнэ, эсвэл АНУ, тус улсын бизнес эрхлэгчид, ажилчид, татвар төлөгчдөд ашигтай байх тийм цоо шинэ хэлэлцээрийг байгуулах болно” хэмээн онцлон тэмдэглэсэн байна. Түүнчлэн,  “Энэ асуудлаар Ардчилсан намын удирдагчидтай нэн даруй санал солилцож эхлэхэд бэлэн байна”  гэдгээ дурьдлаа. АНУ Парисын хэлэлцээрээс гарснаар НҮБ-ын Уур амьсгалын ногоон санд хувь нийлүүлэхээ болино гэсэн үг юм. Ингэснээр тус улс асар их хөрөнгө хэмнэх боломжтой ч, эсрэгээр ногоон хөгжлийг дэмжигч улс орнуудын хувьд урьдчилан төсөөлж байгаагүй нөхцөл байдалтай тулгараад байна.

Хэн хохирох вэ

196 улс орон, бүс нутгийн хүлээн зөвшөөрч, нэгдсэн уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг Парисын хэлэлцээрээс АНУ гарснаар ямар сөрөг үр дагавар гарах вэ.

Парисын хэлэлцээр нь дэлхийн дундах агаарын хэмийн өсөлтийг аж үйлдвэрийн хувьсгалаас өмнөх үетэй харьцуулахад хоёр хэмээс доош барих зорилттой.  Гэхдээ, шинжлэх ухааны талаас, Парисын хэлэлцээр хэрэгжсэн ч, дэлхийн бөмбөрцгийн агаарын хэм гурван хэм хүртэл өсөх хандлагатай байгааг мэргэжилтнүүд хэлж байгаа юм. Тэгвэл Дэлхийн цаг уурын байгууллагын Агаар мандлын судалгааны хүрээлэнгийн Деон Тербланче АНУ Парисын хэлэлцээрээс гарснаар дэлхийн агаарын хэмийн өсөлт 0.3 хэмээр тэлнэ хэмээн мэдэгдлээ. Нөгөөтэйгүүр, АНУ-ын НҮБ-ын Уур амьсгалын ногоон санд нийлүүлэх санхүүжилт зогссоноор, Парисын хэлэлцээр хэрэгжихэд санхүүгийн хүндрэл үүсч болзошгүй нөхцөл байдал үүсчээ.

НҮБ-ын Уур амьсгалын ногоон сан нь Хөгжиж буй орон болон дэлхийн дулаарлын улмаас гамшиг нүүрлэх эрсдэл бүхий улс орнуудыг чулуун нүүрснээс сэргээгдэх эрчим хүч рүү шилжүүлэх, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг бодлогыг эрчимжүүлэх зорилгоор байгуулагдсан юм. АНУ-ын экс Ерөнхийлөгч Барак Обама Уур амьсгалын ногоон санд  гурван тэрбум ам.долларын санхүүжилт өгөхөө өмнө нь амлаж байсан.  Энэ дагуу АНУ-ын Засгийн газар өнөөдрийг хүртэл ойролцоогоор нэг тэрбум ам.долларыг тус санд хандивлажээ. Гэвч, үлдсэн хоёр тэрбум ам.долларыг  өнөөгийн Ерөнхийлөгч Доналд Трамп олгохгүй гэдгээ мэдэгдсэн билээ.  Ногоон сан нь олон улсын  дэлхийн дулаарлын эсрэг үйл ажиллагааг  дэмжих цор ганц сан юм.  Ямартай ч, АНУ нэгэнт шийдвэрээ ил тод зарласны дараа санхүүжилтийн асуудлыг хэрхэн шийдвэрлэх тухай хэлэлцүүлэг мэргэжилт­нүүдийн дунд өрнөж эхэллээ. Зарим албаныхны хэлж буйгаар гишүүн орнуудын тоог нэмж, хөгжиж буй орнуудыг элсүүлснээр санхүүжилт босгох боломжтой гэж үзэж буй нэг хэсэг ч байгаа гэнэ. Тухайлбал, Парисын хэлэлцээрийг батлахад НҮБ-ын хуралдааныг даргалж байсан Францын Гадаад хэргийн сайд асан Лаурент Фабиус “Санхүүгийн асуудлыг шийдвэрлэхэд тийм хялбар биш. Бусад эх үүсвэрээс цуглуулах шаардлагатай” хэмээжээ.
Парисын хэлэлцээрийг 2015 оны НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцийн чуулга уулзалтаар баталж байсан юм. НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн суурь конвенцийн өнгөрсөн жилийн нийт төсвийн дөрөвний нэгтэй тэнцэх хэмжээний буюу ойролцоогоор дөрвөн сая ам.долларыг АНУ дангаараа гаргаж байсан ч, цаашдаа тус улсаас санхүүжилт хийгдэхгүй болж байна. Нөгөөтэйгүүр, АНУ-г хэлэлцээрээс гарсны дараа чулуун нүүрсний хэрэглээг дэмжигч буюу уур амьсгалын өөрчлөлтийг Д.Трамптай адил “зохиомол” гэж үздэг орнууд нэмэгдэх эрсдэл бий болж магадгүй ажээ. Ингэснээр хүлэмжийн хийг бууруулах зорилтод саад тотгор үүсэх эрсдэлтэй юм.

АНУ-г хэн орлох вэ

Хэдийгээр АНУ Парисын хэлэлцээрийн “тоглоом”-оос гарсан ч, бусад гол улс орнууд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг тэмцлээ үргэлжлүүлэхээ мэдэгдсээр байгаа юм.

Европын холбоо  дэлхийн хамгийн их хүлэмжийн хий ялгаруулдаг орон болох БНХАУ-тай хамтарч, Парисын хэлэлцээрийн зорилтыг биелүүлэхийн төлөө ажиллахаа мэдэгдсэн бол Энэтхэг АНУ хэдий гарсан ч, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг үргэлжлүүлэн тэмцэхээ мэдэгджээ. Д.Трампын мэдэгдэл АНУ-ын иргэдээс ч ихээхэн шүүмжлэл хүртэв. Ардчилсан намаас гаралтай мужийн захирагчид, хотын дарга нар, томоохон компаниуд хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг бууруулах үе шаттай төлөвлөгөө боловсруулан гаргаж эхэлжээ.
Мөн энэ үед Нью-Йоркийн захирагч асан тэрбумтан Майкл Блумберг НҮБ-ын уур амьсгалын өөрчлөлтийн ногоон санд 15 сая ам.долларын санхүүжилт өгөхөө мэдэгдсэн юм. Тэрбээр “АНУ эцсээ хүртэл Парисын хэлэлцээрийн зорилтыг хэрэгжүүлэх болно. АНУ-ын Засгийн газар биднийг хэзээ ч зогсоож чадахгүй” хэмээжээ.  Нөгөөтэйгүүр, ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин Д.Трампын бодлогыг шүүмжлэхээс татгалзаж, уур амьсгалын өөрчлөлттэй холбоотой үйл ажиллагаанд АНУ-тай хамтарч ажиллахыг дэлхийн бусад орнууддаа уриалсан байна.

Дашрамд дурьдахад, өнгөрөгч амралтын өдрүүдэд АНУ-ын хотуудад Ерөнхийлөгч Доналд Трампыг эсэргүүцсэн тайван жагсаал зохион байгуулагдлаа.

Нью-Йоркийн Лоуэр Манхаттаны Фоли талбайд болсон Трампын эсрэг жагсаалд ойролцоогоор 3000 орчим хүн нэгдэж, “Худалч”, “Трампыг хорь”, “АНУ-ыг буцааж элсүүл” гэх зэргээр уриа лоозон барин жагсчээ. Мөн Орегон мужийн Портланд, Германы Мюнхен, Бельгийн Лимад ч эсэргүүцлийн жагсаал зохион байгуулагдсан байна.

Нөгөө талаас, мөн Доналд Трампыг дэмжигч хэдэн зуун хүн Цагаан ордны өмнө цугларч, Ерөнхийлөгчийнх нь шийдвэр туйлын зөв болохыг сайшаан магтаж буйгаа илэрхийлжээ.