Монголын мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын хүний нөөц, сургалт, судалгааны чадавхыг бэхжүүлэхэд чиглэсэн томоохон төслүүдийн нэг болох ШУТИС-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн (МХТС) чадавхыг бэхжүүлэх KOICA-гийн төсөл. Төслийн үр дүн, цаашдын өгөөжийг хэлэлцэн дүгнэх хаалтын үйл ажиллагаа есдүгээр сарын 11-нд болно.

Төслийн талаар ШУТИС-ийн МХТС-ийн профессор, төслийн зохицуулагч А.Эрдэнэбаатартай ярилцлаа.

-Энэ төсөл анх хэрхэн эхэлсэн бэ?

-Энэ төсөл нэлээд урт түүхтэй. 2015 онд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч БНСУ-д айлчлах үеэрээ хоёр улсын хамтын ажиллагааны хүрээнд боловсролын салбар, тэр дундаа мэдээллийн технологийн боловсролыг хөгжүүлэх чиглэлээр төсөл хэрэгжүүлэх санал тавьсан байдаг. Үүний дараа хоёр орны боловсролын салбарын сайд нарын айлчлал, уулзалтын үеэр энэ асуудлыг илүү өргөн хүрээнд ярилцаж, БНСУ-ын талаас Монголд урьдчилсан судалгааны баг ажиллуулсан. Үүний үндсэн дээр төслийн агуулга, баримт бичгийг боловсруулсан.

Улмаар 2019 оноос төсөл хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд БНСУ-ын Сангмён Их Сургууль (Sangmyung University) төслийн ерөнхий гүйцэтгэгчээр ажиллаж байна.

-Төслийн үндсэн зорилго юу байсан бэ?

-Төслийн үндсэн үзэл санаа нь Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн чадавхыг бэхжүүлснээр Монголын мэдээлэл, харилцаа холбоо, мэдээллийн технологийн салбарын хөгжлийг шинэ шатанд гаргах явдал.

Мэдээллийн технологийн салбар хөгжихийн хэрээр бусад салбарын технологийн хэрэглээ нэмэгдэж, байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдийн өрсөлдөх чадвар дээшилнэ. Эцсийн дүндээ энэ нь Монгол Улсын хөгжилд хувь нэмэр оруулна гэсэн логикоор төслийг боловсруулсан.

Нийт 6 сая ам.долларын буцалтгүй тусламжийн төсөл бөгөөд дөрвөн үндсэн чиглэлтэй. Үүнд:

• -Нэгдүгээрт, сургуулийн удирдлагын чадавхыг бэхжүүлэх;
• -Хоёрдугаарт, боловсрол, сургалтын чадавхыг бэхжүүлэх;
• -Гуравдугаарт, судалгааны чадавхыг бэхжүүлэх;
• -Дөрөвдүгээрт, сургалт, судалгааны орчныг сайжруулах. Эдгээр дөрвөн чиглэлийн хүрээнд олон ажил хэрэгжүүлсэн.

-Судалгааны чадавхыг бэхжүүлэх чиглэлээр ямар үр дүн гарсан бэ?

-Монголын дээд боловсролын салбарын бодлогод томоохон их сургуулиудыг судалгаанд суурилсан их сургууль болгон хөгжүүлэх зорилт тавьсан. ШУТИС-ийн хөгжлийн бодлогод ч энэ зорилт туссан. Тиймээс судалгааны чадавхыг бэхжүүлэх нь төслийн хамгийн чухал чиглэлүүдийн нэг байсан. Энэ хүрээнд Сангмён их сургуультай хамтран хоёр талын профессор, судлаачдаас бүрдсэн хамтарсан судалгааны 22 баг байгуулсан.

Эдгээр баг хамтарсан судалгаа хийж, үр дүнг нь олон улсын болонөндөр зэрэглэлийн мэргэжлийн сэтгүүлүүдэд хэвлүүлэх зорилт тавьсан. Анх 22 бүтээл хэвлүүлэхээр төлөвлөж байсан боловч энэ үзүүлэлтээ нэлээд давуулан биелүүлээд байна.

Мөн төслийн анхны төлөвлөгөөнд тусгагдаагүй боловч хоёр орны судлаачдын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх зорилгоор олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг амжилттай зохион байгууллаа. Тодруулбал, ШУТИС-ийн МХТС болон БНСУ-ын Сангмён их сургууль, Солонгосын Цахилгааны Инженерийн Институт (KIEE) хамтран зохион байгуулсан олон улсын хурал "ICEF 2024" олон улсын эрдэм шинжилгээний хурлыг Улаанбаатар хотод хамтран зохион байгуулсан юм. Энэ хуралд олон орны судлаачид оролцож, 100 гаруй өгүүлэл, илтгэл хэлэлцүүлсэн. Энэ бол төслийн хүрээнд судалгааны чадавх ямар түвшинд хүрснийг харуулах нэг том үр дүн гэж үзэж байна.

-Судалгааны чадавхыг нэмэгдүүлэхэд лабораторийн орчин чухал. Энэ чиглэлээр ямар ажил хийсэн бэ?

-Судалгааны чадавхыг бэхжүүлэхийн тулд материаллаг бааз, лаборатори, судалгааны орчин маш чухал. Төслийн хүрээнд МХТС-д сургалт, судалгааны зориулалттай 10 том лаборатори байгуулсан. Тухайлбал, хиймэл оюун ухаан, их өгөгдлийн боловсруулалт зэрэг орчин үеийн технологийн судалгаа, хөгжүүлэлтэд ашиглах Өндөр бүтээмжтэй тооцооллын лаборатори байгуулсан.

Мөн Радио давтамж, антенны лаборатори бий болсон. Монголд өмнө нь ийм түвшний лаборатори байгаагүй. Өндөр өртөгтэй, үндэсний хэмжээнд ач холбогдол бүхий лаборатори учраас цаашид үндэсний хэмжээний итгэмжлэгдсэн лаборатори болгохоор холбогдох баримт бичгийг боловсруулж, төрийн байгууллагуудад хүргүүлээд байна.

Үүнээс гадна мультимедиа, робот техник, чип дизайн, холбооны дэвшилтэт технологийн чиглэлийн зэрэг лабораториуд байгуулагдсан.

Эдгээр лаборатори бий болсноор багш, судлаачдын төдийгүй оюутнуудын судалгаа, төгсөлтийн ажил, дипломын ажлыг орчин үеийн тоног төхөөрөмж, технологийн орчинд хийх боломж бүрдсэн.

-Сургалтын хөтөлбөр, хүний нөөцийн чадавхыг хэрхэн бэхжүүлсэн бэ?

-Сургалтын чадавхыг бэхжүүлэх хүрээнд сургуулийн удирдлага, профессор багш, оюутнуудыг БНСУ-д туршлага судлуулах, сургалтад хамруулах зэрэг олон ажил хийсэн. Мөн сургалтын хөтөлбөрүүдээ шинэчилж, нийт 20 хөтөлбөрийг шинээр боловсруулах буюу шинэчлэн сайжруулсан. Үүний дотор өнөө үед эрэлт хэрэгцээ өндөртэй хиймэл оюун ухаан, өгөгдлийн ухаан, робот техник зэрэг шинэ чиглэлийн хөтөлбөрүүд багтсан. Эдгээр хөтөлбөрт суралцах оюутнуудын эрэлт өндөр байна.

Мөн сургалтын цахим агуулгыг хөгжүүлэх чиглэлээр тодорхой үр дүн гарсан. Найман хичээлийг бүрэн цахим хэлбэрт шилжүүлж, онлайн сургалтад ашиглах лекцийн материал, лабораторийн гарын авлага, сорил, бусад сургалтын материалыг боловсруулсан.

Өнгөрсөн хичээлийн жилээс эдгээр материалыг сургалтад ашиглаж эхэлсэн бөгөөд цаашид сургуулийн бусад хичээлийг ч цахим агуулгатай болгох чиглэлээр ажиллана. Түүнчлэн зарим сурах бичгийг солонгос хэлнээс монгол хэл рүү хөрвүүлж, хэвлэн сургалтад ашиглаж байна.

-Төсөл зөвхөн сургалт, судалгаагаар хязгаарлагдаагүй байна. Оюутнуудын хувьд ямар боломж бий болсон бэ?

-Оюутнуудын хувьд энэ төсөл маш олон боломж бий болгосон. Оюутнууд төгсөлтийн ажил, дипломын ажлаа шинэ лабораториудад хийж байна. Зөвхөн Монголдоо бүтээлээ танилцуулах бус, Сангмён их сургуулийн оюутнуудтай хамтарч туршлага солилцох, бүтээлийн уралдаанд оролцох боломж бүрдсэн.

Оюутнуудын бүтээлийн уралдааныг нэг удаа Монголд, дараагийн удаа Солонгост зохион байгуулж, хоёр орны оюутнууд өөрсдийн бүтээлээр оролцдог болсон. Энэ бол цаашид үргэлжлүүлэх шаардлагатай, маш үр дүнтэй ажил юм.

Бид хиймэл оюун ухааны чиглэлээр бүтээгдэхүүн хөгжүүлж байгаа хувийн хэвшлийн компаниуд, төрийн байгууллагуудтай хамтран төсөл хэрэгжүүлж байна. Өндөр бүтээмжтэй тооцооллын лабораторийн хэрэгцээ ч нэмэгдэж байгаа учраас цаашид хүчин чадлыг нь нэмэгдүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байгаа.

-Төсөл дууссанаар энэ хамтын ажиллагаа цааш яах вэ?

-ҮгүйЗогсохгүй. Энэ төслийн хамгийн чухал өгөөжийн нэг нь цаашид үргэлжлэх хамтын ажиллагааны суурь бий болсон явдал.

ШУТИС болон Сангмён их сургууль хамтын ажиллагааны гэрээ байгуулсан. Тиймээс хоёр сургуулийн хамтын ажиллагаа зөвхөн энэ төслөөр дуусахгүй, урт хугацаанд үргэлжилнэ гэж үзэж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, төсөл дуусаж байгаа боловч бий болсон мэдлэг, технологи, судалгааны хамтын ажиллагаа, хүний нөөцийн хөгжил цаашид үргэлжилнэ.

-МХТС-д суралцах сонирхол нэмэгдэж байгаа гэж та хэллээ. Энэ эрэлтийг сургуулийн хүчин чадал хэр хангаж байна вэ?

-Жилээс жилд манай сургуульд элсэн суралцах хүсэлтэй оюутны тоо нэмэгдэж байна. Бид ч сургалтын хөтөлбөрүүдээ цаг үеийн хөгжил, хөдөлмөрийн зах зээлийн хэрэгцээтэй уялдуулан шинэчилж байна. Одоогоор бидний хувьд хамгийн том хязгаарлалт нь байр, талбайн багтаамж.

Суралцах хүсэлтэй оюутан, залуусын тоо олон байна. Тиймээс цаашид сургалтын орчин, лабораторийн хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ шинэ технологийн чиглэлүүдээр хүний нөөцөө бэлтгэх нь чухал.

KOICA-ийн төсөл энэ хөгжлийн суурийг тавьсан гэж хэлж болно. Харин одоо бий болсон мэдлэг, технологи, судалгааны орчин, хүний нөөцөө хэрхэн улам хөгжүүлж, Монголын мэдээлэл, харилцаа холбооны салбарын хөгжилд бодит үр өгөөж болгон хувиргах вэ гэдэг дараагийн зорилт юм.