Төрийн өмчийн соёл урлагийн салбарын ажилчид, тэр дундаа мэргэжлийн урлагийн байгууллагынхан цалингаа нэмүүлье хэмээн төр, засагт шаардлага тавьсан. 

Урлагынхан гэхээр л их мөнгөтэй ганган дэгжин хүмүүс харагддаг ч цаг нараа умартан ажилладаг хүмүүс байдаг. Яалтчгүй дурлаж хайрласан мэргэжил нь байдаг учраас л амьдралд нь хүрэлцэхгүй мөнгийг арай гэж хүргэдэг заримдаа ч нэмж өр тавих нь ч бий.

Тэдний хувьд давхар ажил хийх зав байдаггүй бусдыг амарч байхад ажиллаж байдаг улс. Өглөөнөөс орой хүртэл нойртой нойргүй хоолтой хоолгүй зүтгэж байж уран бүтээлийг бий болгодог.  

Дээр дурдсанчлан урлагын байгууллагынхан цахим орчинд хүртэл өөрсдийн байр сууриа ийн илэрхийлжээ “Соёлын яам яг юу хийж байна. Яамтай болоод юу өөрчлөгдөв? Энэ салбар ер нь улс үндэстэнд хэрэгтэй салбар мөн үү? Дотор нь хүн ажиллаж, нийгмийн биет болон биет бус өвийг тээж, хойч үедээ өвлүүлж, нийгэмд соёл, урлагаар дамжуулан оюуныг цэнэглэж байдаг. Би лав хувьдаа энэ яаманцарыг нулимаар байна. Бид хөдөлмөрлөж байгаа...гараа хумхиад зүгээр суухгүй шүү

Авдаг цалин гэж ичиж үхмээр, ахуй амьдралд нь нэг ч өөрчлөлт гарахгүй байгаа , ёстой өрөвдөлтэй салбар бол соёл урлагийн салбарынхан Миний хувьд айж ичих зүйл алга... Уран бүтээлчдийн дуу хоолой болж чадахгүй бол ёстой чяцага царайлаад далд орно. Эцэст нь бид хэн нэгний суганы үс, гарын үзүүрийн боол биш шүү

Дуугарч ядсан, шийдэж ядсан, хүрч ядсан, хөдөлж ядсан, ер нь ядсан новшнуудтай нэгийгээ үзнээ” хэмээн бичжээ. 

Харин одоо тэдний авдаг цалин яг хэд орчим болохыг хүргэе. Дуурийн театр, Улсын филармони, Үндэсний урлагийн их театрт ажилладаг хөгжимчдийн зарим нь ТҮСУ ангиллаар сард 766.480 мянга харин нөгөө хэсэг нь 895.945 мянган төгрөгийн цалин авдаг аж. Энэ цалингаа сар бүр хоёр  хувааж авна эхнийх нь сар бүрийн 10-нд нөгөөх нь 25-нд гар дээр нь ирдэг. Энэ мөнгө тэдний нүүр будалт, үс засалтад ч хүрдэггүй. Тийм учраас хөгжимчид эхнэр, нөхрийн, эсвэл эцэг эх, эмээ өвөөгийн цалин, орлого, тэтгэвэр зэргээс хумслагчид, тэднээр тэжээл­гэг­чид болдог гэнэ. Оркест­рын хөгжимчдөд бусад­тай адил “халтуур” хийх бо­ломж тэр бүр гардаггүй бо­лохоор цалингаас цалингийн хооронд өр тавьдаг. 

Хэрвээ төлж чадахгүй бол өрийн дарамтад орж, сэтгэл санаагаар унан, хийж бүтээх хүсэл эрмэлзэлгүй болдог байна. Гэсэн хэдий ч эзэмшсэн мэргэжил нь энэ, тэгээд ч мэргэжилдээ, ажилдаа дуртай болохоор үүндээ эзэн байх гээд, түүндээ хөтлөгдөн амьдарчих гээд зүтгэсээр байдаг ажгуу. Зарим нь яах аргагүй амьдралд хүрэлцэхүйц цалинтай ажил хайж, мэргэжлээ, ажлаа орхидог аж. Үүнээс үүдэн манай улсын үндсэн гурван оркестр хүний нөөцийн хомсдолд орж эхэлжээ. 

Цагтаа нэгэн үед 72 хөгжимчинтэй байсан Филармонийн оркестрынхон өдгөө 48-уулаа болжээ. Энэ мэтчилэн ДБЭТ, Улсын филармони, ҮУИТ-ын оркестрт ажиллах уран бүтээлч жил ирэх тусам цөөрсөөр. 

Мэргэжлийн урлагийн байгууллагуудад ажиллагсдын цалин муу байна, нэмэгдүүлэх шаардлагатай талаар Үйлдвэрчний хороогоороо дамжуулан төр, засагт удаа дараа сануулсаар ирсэн ч хэзээ ч, хэн ч хүлээж авч байгаагүй гэнэ. 

Энэ салбарыг бүхэлд хариуцдаг салбарын сайд нь нэгэн ярилцлагдаа ингэж хуучилжээ. “Засгийн газар Төрийн албан хаагчийн цалин хөлсний талаар багц асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн. Цалингийн ангилал, зэрэглэл, цалингийн сүлжээг шинэчлэн тогтоож, төрд ажилласан жил бүрийг үнэлж нэмэгдэл олгодог болсон. Засгийн газрын 488, 491 дүгээр тогтоолын дагуу Соёлын яамны цалингийн сан 2022-2023 онд 17 гаруй тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэж, шатлалаас хамааран цалин тодорхой хэмжээнд өссөн. Гэсэн ч энэ нь амьдрал ахуйд хүрэлцэхгүй хэвээр байгаа гэдгийг ойлгож байгаа.

Хоёрдугаарт, Соёлын тухай хуульд маш том өөрчлөлтийг тусгаж чадсан нь соёлын ажилтнуудын ур чадвар, мэдлэг боловсрол, хөдөө орон нутагтаа тогтвортой ажилласны нэмэгдлээ авах хуулийн боломжтой болсон” гэв.  

Энд халаглах нэг зүйл бол дэлхийн сонгодог урлаг дуурийг амилуулагч дуурийн дуулаачид маань зах дээр бараа зарж, гадаадад барилга дээр ажиллаж байна шүү дээ. Монголд ажиллаж авдаг сарын цалингаа хоёр өдөр ажилаад олох нь сайхан ч тийм нөхцөлд удаан ажиллах юм бол хурдан биегүй болно. Учир нь хамгийн хүнд ажлыг Монголчууд л хийдэг. Хоёр хөршид л гэхэд уран бүтээлчдийнх нь цалин манай улсынхаас хамаагүй өндөр байна. Өвөр Монголд дуучид, хөгжимчид, бүжиг дэглээчид, үндэсний хувцас урлаачид нь Монголын уран бүтээлчдээс 60-80 хувиар өндөр цалинтай.

Улсын байгуулагат ажиллаж буй уран бүтээлчид бүр халуунд нь халж хүйтэнд нь хөрч хайртай дуртай мэргэжил нь үнэлэх үнэлэмжгүй ч зүтгэсээр яваа.

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин #Дугаарын60мөр

2023 оны тавдугаар сарын 04. Пүрэв. №078 (5806)