Монгол Улсын Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах асуудал нэлээд идэвхтэй яригдаж байна. Тэр дундаа Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараа улам идэвхжиж эхэллээ. Гэхдээ энэ асуудал араасаа янз бүрийн маргаан дагуулж байгаа. Эрх баригчид Үндсэн хуулийг өөрчлөх эрхтэй, эрхгүй гэх мэтээр.

Мөн өөрчлөх гэж байгаа заалтууд нь ч маргаан дагуулж байгаа юм. Тэгвэл зарим эрдэмтэн судлаачид Үндсэн хуульд орсон, түүхэн мэдлэгээ анхаараагүйн улмаас алдаатай болсон заалт байгааг өөрчлөх хэрэгтэй гэсэн санал гаргаж эхэллээ. Тухайлбал, СГЗ, доктор, профессор Г.Норовсамбуу гуай Үндсэн хуулийн нэгдүгээр бүлгийн зургадугаар заалтыг өөрчлөх хэрэгтэй гэсэн санааг дэвшүүлж байгаа юм. Тэр нь  Монгол төрийн тамга арслангийн дүрс бүхий бариултай байна гэсэн утга бүхий заалт юм.

Мэдээж төрийн тамга тэдийг харьцах тэдэн см-ын хэмжээтэй, цул мөнгөөр, гар аргаар хийнэ. Бариул нь 0.8 см байна гэх мэтээр дэлгэрэнгүй бичсэн байдаг л даа, тэнд. Гэхдээ хамгийн гол алдаа нь арслангийн дүрстэй бариултай байна гэдэг үг гэдгийг өвгөн доктор сануулаад байгаа юм.

Тэрбээр энэ талаар хэдэн жилийн өмнөөс л ярьж байгаа. Яагаад үүнийг өөрчлөх хэрэгтэй вэ гэхээр, Монголын түүхэнд манай хаад, ноёд баран бариултай тамга хэрэглэдэг байж.  Тэгээд ч судар бичигт  баран бариултай тамгатай, барсын арьсан хэвнэгтэй хэмээн бичиж үлдээсэн байдаг байна.

Энэ нь Монголын хаадын тамганы бариул бар байсныг гэрчилж байгаа хэрэг.  Нөгөө талаар түүхэн эх сурвалжуудад ч гэсэн хаад баран бариултай тамгатай байсныг бичиж үлдээсэн.  “Ер нь монголчууд төр ёсны бэлгэдэлт зүйл хааны болоод төрийн тамга, хаан сэлэм зэргийг ширээсэн ган болд төмрөөр хийж, анар эрдэнэ чулуугаар чимэглэсэн нь олонтаа байна.

Чингис хааны тамга нь гангаар сийлсэн баран бариултай хаш тамга байсныг ч эртний Хятад, Перс, Иран Ирак, Монголын түүхийн эх сурвалж бичгүүдээс харж болно. Үүний нэгэн жишээ нь Чингис хаанаас хаан тамгыг үе улируулан Их Юань гүрэн байгуулсан Хубилай хааны барьж байсан баран тамгыг нэр бүхий арав гаруй их хаад хашсаар байжээ” хэмээн түүхэнд тэмдэглэснийг уншиж болно.  Учир нь эртнээс нааш монголчууд төдийгүй Азийн орнууд арсланг манаач хэмээн бэлгэдэж үздэг байсан аж.

Тэр ч битгий хэл арслан Бурхан багшид хаад, ноёдын орд, газар дэлхийд чөтгөр шулам, хулгай дээрэм оруулахгүй хамгаалж явъя гэж тангарагласан гэдэг домог ч бий. Тиймээс Азийн орнуудад хаан дээдсийн өргөө, алт мөнгөн сан хөмрөгүүдийн үүдэнд арслан чулуун хөшөө барьдаг аж. Манайд ч гэсэн ийм жишээ бас бий.

Энэ утга агуулгыг ч эрдэмтэд нэлээд чухалчилж үздэг учраас  Төрийн ордны арын цэцэрлэгт байгаа тамганы хөшөөг бүтээгч нь бидэнтэй ярилцаж байгаад баран бариултай бүтээсэн юм билээ. Тэгвэл одоо Үндсэн хуульд байгаа “арслан бариултай байна” гэдэг үгийг л өөрчлөөд, бар болгочиход болно. Зарим нэг нь хаадууд л баран бариултай тамга хэрэглэж байсан биз. Ерөнхийлөгч ямар хаан юм уу.

Тэгээд ч манайх Ерөнхийлөгчийн засаглалтай орон биш гэх мэтээр шөвөл­зөж магадгүй. Ерөн­хий­лөг­чийн гэхээсээ илүүтэй төрийн тамгыг Үндсэн хуульд заасан байгаа. Тийм болохоор эртний төрийн ёс, уламжлал, үүх түүхээ бодсон ч баран бариултай болгочихмоор байгаа юм. Ёс уламжлал, бэлгэдэл гэдэг цаана маш нарийн утга агуул­га­тай байдаг. Монгол­чууд бид Азийн бар болно хэмээн хэдэн жил ярьсан. Магадгүй баран бариултай тамгатай болчихвол үйл, хэрэг үтэр түргэн бүтэх ч юм бил үү, хэн мэдлээ. Амны бэлгээс ашдын бэлгэ гэдэгсэн дээ.