Монгол Улсын нийгэм эдийн засгийн 2016 оны эхний 10 сарын үзүүлэлтийг Үндэсний статистикийн хорооноос танилцууллаа. Улсын нэгдсэн төсвийн зарлага, эргэж төлөгдөх зээлийн хэмжээ орлогоосоо давж, төсвийн алдагдал хоёр их наяд 320.4 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай гарлаа.

Тодруулбал, Улсын нэгдсэн төсвийн зарлага, эргэж төлөгдөх цэвэр зээлийн нийт хэмжээ энэ оны эхний 10 сард зургаан их наяд 814.7 тэрбум  төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеийнхээс нэг их наяд 400 тэрбум төгрөгөөр өсчээ. Улсын өр өнгөрсөн оноос илүү нэмэгдэх болсон шалтгаан нь  урсгал зардал 758 тэрбум төгрөгөөр, эргэж төлөгдөх төлбөрийг хассан цэвэр зээл 442 тэрбум төгрөг, хөрөнгийн зардал 138 тэрбумт хүрч өссөн нь нөлөөлсөн гэж ҮСХ-ны шинжээч тайлбарлалаа.

ҮСХ-ноос гаргаж буй оны эхний 10 сарын төсвийн алдагдлын мэдээллийг өнгөрсөн есдүгээр сарынхтай харьцуулахад, нэг сарын дотор 268.7 тэрбум төгрөгөөр нэмэгджээ. 2016 оны эхний есөн сарын байдлаар улсын нэгдсэн төсвийн зарлага, эргэж төлөгдөх цэвэр зээлийн нийт хэмжээ хоёр их наяд 51.7 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай байсан юм.

Ажилгүй иргэд 118.8 мянга болж, өсчээ

Өрхийн нийгэм, эдийн засгийн 2016 оны гуравдугаар улирлын судалгаагаар нэг өрхийн сарын дундаж мөнгөн орлого 853.3 мянган төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеийнхээс 84.4 мянган төгрөгөөр буурлаа.

Үүнд цалин хөлсний орлого 28 мянган төгрөгөөр, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийн орлого 37.7 мянган төгрөгөөр буурсан нь голлон нөлөөлснийг шинжээч онцоллоо. Харин нэг өрхийн сарын дундаж мөнгөн зарлага энэ оны гуравдугаар улиралд 926.2 мянган төгрөг болж, өмнөх оны мөн үеэс 10.4 мянган төгрөгөөр буурсан байна.

Харин Ажиллах хүчний судалгааны 2016 оны гуравдугаар улирлын дүнгээр улсын хэмжээнд ажиллах хүч буюу 15, түүнээс дээш насны эдийн засгийн идэвхтэй хүн ам нэг сая 263.2 мянга болж, 681.4 мянга нь эрэгтэй, 581.8 мянга нь эмэгтэйчүүд байна.  Харин улсын хэмжээнд ажилгүй иргэд 118.8 мянга болж, 72.7 мянга буюу 61.2 хувь нь  эрэгтэйчүүд, 46.1 мянга нь эмэгтэйчүүд байна. Улсын хэмжээнд ажилгүйдлийн төвшин гуравдугаар улиралд 9.4 хувь болж, өмнөх оны мөн үеэс 3.1 пунктээр өсч, өмнөх улирлаас 1.0 пунктээр буурлаа.

Чанаргүй зээлийн хэмжээ өмнөх оноос 30.4 хувиар нэмэгдэв

Инфляци есдүгээр сараас 0.7 хувь,  өмнөх оны мөн үеэс 0.1 хувиар буурсан байна. Ийнхүү инфляци есдүгээр сард өмнөх оны мөн үеэс 0.1 хувиар буурахад хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнэ дүнгээрээ 2.3 хувь, тээврийн бүлгийн үнэ 1.7 хувь, орон сууц, ус цахилгаан түлшний бүлгийн үнэ дүнгээрээ 1.1 хувиар буурсан нь  голлон нөлөөлжээ.

Монголбанк энэ онд инфляцийг долоон хувьд барих зорилт дэвшүүлсэн бөгөөд сүүлийн саруудад эл үзүүлэлтээс доогуур буюу 3.4 хувьтай гарч буй юм. Нийслэлд хэрэглээний үнийн индекс өмнөх сараас 1.2 хувиар буурчээ. Харин 2016 оны эхний 10 сарын байдлаар  мөнгөний нийлүүлэлт 11.5 их наяд төгрөг болжээ. Энэ нь өмнөх сараас 0.5 хувиар өссөн бол жилийн өмнөхөөс 16.2 хувиар өссөн үзүүлэлт гарлаа.

Харин гүйлгээнд гаргасан бэлэн мөнгө аравдугаар сарын эцэст 806.5 тэрбум төгрөг болж, өмнөх сараас 10.7 тэрбум төгрөгөөр, өмнөх оны мөн үеэс 66.7 тэрбум буюу 9.0 хувиар өсчээ. Түүнчлэн  банкны системийн хэмжээгээр чанаргүй зээл 10 дугаар сарын эцэст 1136.1 тэрбум төгрөг болж, өмнөх сараас 16.9 тэрбум төгрөгөөр, өмнөх оны мөн үеэс 265.0 тэрбум төгрөгөөр өссөн байна.

Валютын харилцах өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулбал 18 хувиар буурсан байна.  Аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэдэд олгосон нийт зээлийн өрийн үлдэгдэл 12.5 их наяд төгрөг болж, үүнд эзлэх хугацаа хэтэрсэн зээл 886.7 тэрбум төгрөг болж, өмнөх сараас  97.6 хувь, өмнөх оны мөн үеэс 30,4 хувиар өссөн байна.

Үнэт цаасны гүйлгээ хоёр дахин өсөв

Монголын Хөрөнгийн биржээр Засгийн газрын үнэт цаасны арилжаа хийдэг болсноор гүйлгээний хэмжээ огцом өссөн. Энэ оны эхний 10 сард Хөрөнгийн бирж 266.5 тэрбум төгрөгийн үнэт цаасны гүйлгээ хийжээ. Өмнөх  оны мөн үеэс 530.2 тэрбум төгрөгөөр буурч, үнэт цаас хоёр дахин өссөн үзүүлэлт гарчээ.

10 дугаар сарын байдлаар 51.7 тэрбум төгрөгийн гүйлгээ хийж, 1.0 сая ширхэг үнэт цаас арилжсан нь өмнөх сараас 1.9 тэрбумаар, үнэт цаас 77.5 хувиар буурсан байна. Харин Манай улс эхний 10 сард дэлхийн 157 оронтой худалдаа хийж, гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 6994.6 сая ам.доллар болжээ.

Үүнээс экспорт 3726.2 сая ам.доллар, импорт 2768.4 сая ам.доллар болсон байна. Гадаад худалдааны нийт бараа эргэлтийн хэмжээ  өмнөх оноос 595.8 сая ам.доллар буюу 8.4 хувь, үүний дотор экспортын хэмжээ 200.5 сая ам.доллар буюу 5.1 хувь, импортын хэмжээ 395.3 сая ам.доллар буюу 12.5 хувиар буурчээ.  Гадаад худалдааны тэнцэл  өмнөх оны эхний 10 сард 762.9 сая ам.долларын ашигтай гарч байсан бол энэ удаа 194.8 сая ам.доллараар нэмэгдэж, 957.7 сая ам.долларт хүрчээ.