М.Даваа

Орон нутаг дахь улсын чанартай автозам болон хөдөө орон нутгийн  замуудын эвдрэл  тулгамдсан асуудлуудын нэлээд дээгүүрт явдаг.  Сүүлийн 20 гаруй  жилийн хугацаанд авто замын салбар маш хурдацтай хөгжиж,  хөрөнгө оруулалт ч нэмэгдсэн.

Тухайлбал, Мянганы зам хөтөлбөр гэх мэт том том төсөл хөтөлбөрүүд хэрэгжсэн байдаг.  Төрөөс ч замын бүтээн байгуулалтад маш их анхаарал хандуулах болсоныг үгүйсгэх аргагүй юм. Замын эвдрэл гэх энэ асуудалд иргэдийн эдийн засгийн тухай ярих энхүүхэнд, түүнийг орхие, бүр хүний амь насны асуудал  яригддаг. Засвар арчлалт, урсгал засвар, дунд засвар, ээлжит засвар болон их засвар гэж юу юм, үүнийг хэн хариуцаж хийхийг хүртэл хуулиараа зохицуулаад,   зааж өгсөн байдаг. Хэрэв замын нөхцөл байдал муугаас болж  авто тээврийн осол гарсан тохиолдолд зам хариуцагч болон эзэмшигч байгууллага нөхөн төлбөрийг төлнө /Зөрчлийн тухай хуулиар зохицуулагдана/ гэдэг ч алдарт Дарханы зам баригдаж байна гэх нэлээд хэдэн жилийн хугацаанд хэдэн хүний амь нас хохирсныг хэлэхэд ч бэрх.  Мэдээж, үүнд олон шалтгаан байгаа байх.    

Замын хураамж бага төлбөртэйгээс,  төвлөрсөн жаахан мөнгө нь зам засахад хаана ч хүрдэггүй гэдгийг албаны хүмүүс нь хэлдэг.  Эдийн засгийн ямар ч үр ашиггүй, өдөрт хэдхэн машин явдаг, хөдөө алслагдсан сумын төв рүү асфалтан зам тавих хэр зохимжтойг хэлж мэдэхгүй нь. Ядаж эхний ээлжинд улс төрийн зоригтой шийдвэр гаргаж, үр дүн багатай тэр мэт замуудаа хойш нь тавиад,  түүний оронд аймгуудыг холбосон улсын чанартай энэ олон эвдэрхий замаа шинээр биш юм аа гэхэд чанартай засвар хийж болдоггүй л юм байх даа.  ЦХХХ-ны сайд Н.Учрал "Зам тээврийн хөгжлийн яамны харьяа Улсын авто замын сан гэж бий. 2008 оноос хойш 231.1 тэрбум төгрөгийг зарцуулсан байна.

Тухайлбал, тус оноос хойш 106 хуулийн этгээд 522 төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр санхүүжилт авчээ” гэдгийг иргэдэд мэдээлсэн. Шил ажиллагааны хүрээнд нээлттэй байршуулсан мэдээллээс харахад, өнгөрсөн жил 60.4 тэрбум төгрөгийг санхүүжүүлсэн нь 15 жилийн хугацаан дахь хамгийн өндөр дүн байх  гэж харагдаж байгаа. Түүнээс  Олон улс, улсын чанартай авто замын засвар, арчлалтад 2022 онд хамгийн их буюу 38.4 тэрбум төгрөгийг зарцуулсан байна гэдгийг хүссэн хэн бүхэн  харж болно. Гэтэл ингэж их мөнгө зарцуулсан өнөөх замууд нь энд тэндээ өм цөм болсон, хагарсан, хуурсан л байдалтай байна. Үнэндээ иргэдийн аюулгүй зорчих эрхийг хэмжээгүй ихээр зөрчиж байгаа.  

Монголд зочлох жилийн хүрээнд хэдэн зуун  сая гадаад жуулчин хүлээн авна гэх мөртлөө энхэл донхол замаа засахгүй бол бид юун тэр олон жуулчин хүлээн авах вэ. БНСУ-ын кино одуудын оролцсон нэвтрүүлгийг харж суухад Улаанбаатар хотоос гараад  засмал замаар давхиж байгаад, орон нутгийн  шороон замд нийллээ гэдгээ анхааруулсан жолоочийн үгэнд гайхацгаан “Бид сая засмал замаар явж байсан юм уу” гээд хоорондоо инээлдэцгээх аж. Яамаар ч юм бэ дээ. Зөвхөн гадаад жуулчид гэлтгүй дотоод жуулчлал,  мөн хот хоорондын ачаа тээвэр гэх мэт  нийгэм, эдийн засгийн  чухал ач холбогдолтой асуудлуудаа  зөв эрэмбэлж,  шийдвэрлэх цаг  болжээ гэдгийг дээр суугаа дарга нар маань ойлгомоорсондоо. Хэдий болтол хэн нэгэнд таалагдах гэж, сошиалаар сэвэгдсэн сэдвийн дагуу ажлаа хийх юм бэ. 

Эх сурвалж: Монголын мэдээ сонин

2023 оны наймдугаар сарын 21. Даваа. №130 (5858)