Монголчууд эх орондоо хайртай хэмээн омогших дуртай улс. Ялангуяа үндэсний их баяр наадмаа хотол олноороо дэнж хотойтол тэмдэглэж байгаа энэ үед амтай болгон Монгол хэмээн омогшиж, бардамнаж суугаа биз ээ.  Харин тэр омог бардам хүн бүрээс эх орноо хайрлах хайр юунаас эхлэх вэ гэж асууя.

Энэ асуултын хариуд хүн бүр л дотроо нэгийг тунгааж, хоёрыг бодож суугаа болов уу. Хязгаар нь үл харагдах өргөн уудам тал, цээж дүүргэх цэнгэг агаар, алаглан ургах цэцэгс, мөнх ногоон мододтой эх орныхоо төлөө хийх хамгийн энгийн зүйл хогоо хаяхгүй, наадамлахаас эхэлнэ.

Энд нэгэн түүхийг өгүүлье. Өчигдөр наадмын нээлтээ үзчихээд гэр бүлийнхээ хамт Туул голын эргийг зорилоо. Урдын адил машин тэрэг, хорхогны үнэр гээд олны хөлд Туул голын эрэг дарагдсан байлаа. Бидний ойролцоо машиндаа Монгол Улсын далбааг намируулсан хэсэг залуус байрлав. Өмссөн зүүсэн, идсэн уусан, хоорондоо ярьж хэлж байгаагаас нь харвал их хотын соёлтой залуус гэмээр. Хамгийн харамсалтай нь Төрийнхөө далбааг машиндаа өлгөж, эх оронч үзлээ харуулсан залуус маань үйлдлээрээ батлалгүй хаашаа ч юм бэ явж одов. Буусан газартаа архи, пивоны шил, чихрийн цаас, мөлжсөн яс, хазсан төмс гээд элдэв төрлийн хогоо хаяад явчихав.

Тэр бүү хэл хорхог хийхдээ асаасан галаа ч гүйцэд унтраасангүй. Энэ мэт буруу үйлдэл Туул голын эрэг дагуу олон зуун удаа давтагдаж байгаа гэж бодохоор гол харламаар. Хааяа гаднаа “Би” гэж цээжээ дэлдэхээс илүү дотроо чимээгүйхэн бардамнаж, үйл хөдлөлөөрөө сайн зүйлсийг үлгэрлэн харуулж байх нь хамаагүй дээр гэх үг бий.

Магадгүй машиндаа Төрийн далбаа хатгаж, Монгол гэж бардамнан хоорондоо маргалдахын оронд өөрсдийнхөө бий болгосон хогийг машиныхаа ард ачаад явбал илүү эх оронч үзэл болох биз. Тиймээс залуусаа өөрсдийнхөө тарьсан хогийг машиныхаа ард хийчихээд зориулалтын хогийн сав таарвал хийгээрэй. Аль эсвэл гэртээ авж очоод шатаачихаж ч болно шүү дээ.

Энэ нь таны эх орныхоо төдийгүй байгаль орчин, үр хүүхдийнхээ төлөө хийж байгаа хамгийн ухамсартай үйлдэл болно. Сүүлийн үед дэлхий нийтээр дулаарал явагдах болсон гол шалтгаан нь хүн төрөлхтний үүсгэсэн хог хаягдал.

Дэлхий нийтээр энэ асуудалтай эрчимтэй тэмцэж, гарах гарцыг эрэлхийлж байна. Энэ асуудал манай улсад бүр ч илүү аюулын дохио өгч буй. Учир нь Монгол Улсад дэлхийн дунджаас хоёр дахин илүү халалт үүсч байна. Жил ирэх тусам бороо хур багасч, гол мөрөн ширгэж, амьтан усгүйтэж, хэт халалт үүсч байгаа билээ. Энэ бүхний шалтгаан мөн л хог хаягдалтай холбоотой. Бидний нэн тэргүүнд хийж чадах зүйл гэвэл хогоо хогийн саванд нь хийж хэвших юм. Тиймээс хог хаялгүй, сайхан наадаарай ухамсарт залуус минь.