Эдийн засгийн байнгын хороо хуралдаж, Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах, тогтворжуулах хөтөлбөр батлах тухай Засгийн газрын өргөн мэдүүлсэн төслийг УИХ-аар хэлэлцэхийг дэмжлээ. Уг асуудалтай холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Д.Дамба-Очироор ахлуулсан ажлын хэсэг байгуулахаар болсон байна.

Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах, тогтворжуулах хөтөлбөр нь Макро эдийн засгийг тогтворжуулах бодлого хэрэгжүүлэх, Дунд хугацаанд эдийн засагт бүтцийн өөрчлөлт хийж, тогтвортой өсөлтийг хангах, өрийн дарамтыг бууруулах бодлого хэрэгжүүлэх гэсэн хоёр үндсэн стратегитэй бөгөөд энэ хүрээнд нийт 60 гаруй бодлогын арга хэмжээг хэрэгжүүлэх юм байна. Уг хөтөлбөрийг хэрэгжүүлснээр төсвийн тэнцлийг сайжруулж, төлбөрийн тэнцлийн дарамтыг бууруулах замаар макро эдийн засгийг тогтворжуулах, гадаадын хөрөнгө оруулагчдын Монгол Улсын макро эдийн засгийн бодлого, бодлогын хэрэгжилтийн үр дүнд итгэх итгэлийг сэргээх гэнэ.

Түүнчлэн Засгийн газрын авсан зээлийг урт хугацаатай, бага хүүтэй зээлээр солих замаар зээлийн зардлыг бууруулах, дэд бүтцийн томоохон төслүүдийг эрчимжүүлснээр эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлэх, дунд хугацаанд уул уурхайн бус салбарын экспортын орлогыг нэмэгдүүлж, эдийн засгийг төрөлжүүлэх үндэс суурийг тавих боломж бүрдэнэ гэж үзсэн байгаа юм байна.
Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн Д.Сумъяабазар “Үе үеийн Засгийн газар хөтөлбөр дэвшүүлээд л явдаг. Гол нь нэг стандарт оруулж ирээд л батлуулаад, энэ цаашдаа хэрэгжихгүй лоозон болоод өнгөрдөг байж болохгүй.

Тиймээс Засгийн газрын зүгээс салбар бүртээ эхний ээлжинд хийж хэрэгжүүлэх зүйлээ барьж аваад, УИХ-ын гишүүддээ,ард түмэнд бодитоор харуулаад өг. Үнэхээр МАН Монгол Улсын эдийн засгийн хүндэрлээс гаргачих байх гэж горьдлого тээж байгаа. Энэ хүрээнд зарим зүйлийг Сангийн яамтай ярилцмаар байна. 2017 оны төсвөө батлуулах гээд Сангийн яам нойр хоолгүй зүтгэж байгаа. Хажуугаар нь Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах төлөвлөгөө боловсруулж байгаа гэх.

Гэтэл Ерөнхий сайдын хажууд Үндэсний хөгжлийн гээд байгуулагдсан чиг үүргийн газартайгаа ажил үүргээ хуваах хэрэгтэй байна” гэлээ. Харин УИХ-ын гишүүн Д.Эрдэнэбат “Хүний нүд хуурч байгаа юм шиг ийм цаас оруулж ирэх хэрэгтэй ч байсан юм уу, үгүй юм уу. Би огт ойлгохгүй байна. Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах, тогтворжуулах хөтөлбөр гэсэн хэрнээ тодорхой зүйл, тодорхой хугацаа огт байхгүй. Монгол Улсын эдийн засгийн хямрал ерөөсөө л мөнгөний хямрал.

Мөнгөггүй болчихсон. Эдийн засаг мөнгөггүй болсоноос үүсч байгаа сөрөг үр дагаврыг бид хараад сууж байна. Хэрвээ энэ Засгийн хямралаас гаргаж чадахгүй бол  нэг тийшээ болох хэрэгтэй. Энэ Сангийн сайдаа нэг тийш нь болго. Явган хэрүүл хийгээд л гадагшаа явж ганц ч наймаа хийхгүй. Экспорт болоод үйлдвэрлэгчийг дэмжиж байгаа асуудал байхгүй. Дандаа чавганцын явган хэрүүл хийсээр энэ төр болохоо байх нь.

АН-ын үед дөрвөн жилийн хугацаанд ам.долларын ханш 600 төгрөгөөр өссөн. Тухайн үед 30 төгрөгөөр өсөхөөр та бүхэн гурвалжин, дөрвөлжин хэрүүл өдөөдөг байсан. Харин дөрөвхөн сарын хугацаанд 400 төгрөгөөр өсчихөөд байхад дугарч байгаа хүн нэг ч алга. Энэ байдлаараа яваад ам.доллар 2500-3000 болвол энэ Засгийн газар автоматаар огцрох ёстой” хэмээн шүүмжлэлтэй хандсан юм.

Эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах, тогтворжуулах хөтөлбөрийн хүрээнд Макро эдийн засгийг тогтворжуулах эхний стратегийн хүрээнд төсвийн болон мөнгөний бодлогыг оновчтой хослуулан хэрэгжүүлж, гадаад валютын орох урсгалыг нэмэгдүүлэх замаар гадаад, дотоод макро тэнцвэрт байдлыг сайжруулж, тогтворжуулах, эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлж 2017 онд гурван хувьд хүргэхээр төлөвлөсөн аж.

Түүнчлэн уул уурхайн бус салбарын экспортын орлогыг нэмэгдүүлж, бодит салбарын өсөлтийг дэмжих томоохон төслүүдийг эхлүүлж, дэд бүтцийн бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлснээр уул уурхайн бүтээгдэхүүний тээврийн зардал буурч, экспортын бүтээгдэхүүний өрсөлдөх чадвар нэмэгдэж, эдийн засгийн бүтэц сайжрах, эдийн засгийн цар хүрээ өргөжих боломж бүрдэх тул эдийн засгийн бодит өсөлт 2018 онд 5.1 хувь 2019 онд 7.1 хувьд хүрч өснө хэмээн тооцсон байна. Мөн боловсруулах салбар 2017-2019 онд дунджаар 6.3 хувиар, 2019 оноос эхлэн 10 гаруй хувиар өсөх боломж бүрдэх аж.

Төсөл хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлснээр дунд хугацаанд буюу 2017-2019 онд жилд дунджаар 20 орчим мянган ажлын байр шинээр бий болж, ажилгүйдлийн түвшин 2019 оны эцэс гэхэд найман хувиас ихгүй болж буурах тооцоолол хийжээ. Түүнчлэн, уул уурхай, хөдөө аж ахуй, боловсруулах үйлдвэрлэл, эрчим хүчний салбарт хэрэгжүүлэхээр тусгагдсан томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийн нөлөөгөөр экспорт нэмэгдэж 2019 онд 5.4 тэрбум ам.долларт хүрэх бүтээн байгуулалтын хэрэгцээг дагаж импорт 2019 онд 5.5 тэрбум ам.доллар болох гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 10.9 тэрбум ам.долларт хүрч өснө хэмээн тооцсон байна.

Албан тушаалтнуудад 30 хоногийн дотор дансаа хаалгах боломж олгоно

УИХ-ын Хууль зүйн байнгын хороогоор гурван асуудал хэлэлцэж шийдвэрлэв. Хуралдааны эхэнд Засгийн газраас өнгөрсөн сарын 07-ны өдөр өргөн мэдүүлсэн Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл, Төрийн албаны тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцлээ.

Тус байнгын хорооны өнгөрсөн сарын 26-ны өдрийн хуралдаанаар дээрх хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэх асуудлыг хэлэлцэх явцад байнгын хорооны гишүүдээс гаргасан саналын дагуу хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсэг байгуулан ажиллуулж санал, дүгнэлтийг нь сонсох шаардлагатай гэж үзсэний үндсэн дээр хуулийн төслийн хэлэлцүүлгийг түр хойшлуулаад байсан юм. Харин ажлын хэсэг хуралдаанаараа хуулийн төслийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх асуудлыг зарчмын хувьд дэмжиж, хэлэлцүүлгийн шатанд өргөн мэдүүлсэн төслийн үзэл баримтлалын хүрээнд холбогдох өөрчлөлт хийх нь зүйтэй гэж үзсэн.

Сүүлийн жилүүдэд олон нийтийн дунд төрийн албан хаагчдыг оффшор бүсэд компанийн хувьцаа эзэмшсэн тохиолдолд авлига, албан тушаалын хэрэгтэй холбоотой гэх хардлага эрс нэмэгдэж, төрд итгэх иргэдийн итгэл буурч байгаа. Иймд хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг гаргадаг албан тушаалтан Монгол Улсын хууль тогтоомжийг дагаж мөрдөх, ёс зүйн хэм хэмжээг баримтлах нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор тэдгээр албан тушаалтныг гадаад улсын нутаг дэвсгэрт өөрийн нэр дээр банкинд данс эзэмших, мөнгөн хөрөнгө байршуулах, хуулийн этгээд үүсгэн байгуулахыг хориглох тухай зохицуулалтыг уг хуулийн төсөлд тусгасан байна. Түүнчлэн уг хориглосон зохицуулалттай холбогдуулан нийтийн албан тушаалд томилогдохоор нэр дэвшсэн этгээд болон албан тушаалтан урьдчилан мэдүүлэх үүрэгтэй байх, хууль зөрчсөн тохиолдолд хүлээлгэх хариуцлага зэргийг тодорхой зааж өгчээ.

Харин нийтийн албан тушаалтны гадаад улсад суралцах, эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ авах эрхийг хөндөхгүй байх, бусад хуулиар хүлээсэн албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлэх хугацаанд тухайн нутаг дэвсгэрт оршин суух, зорчих зэрэг хэрэгцээ шаардлагыг харгалзан тухайн улсын банкинд өөрийн нэр дээр данс нээлгэх, мөнгөн хөрөнгө байршуулах асуудлыг хориглохгүй байхаар зохицуулсан байна. Хэлэлцүүлгийн шатанд УИХ-ын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Х.Нямбаатар “Энэ хуульд зөвхөн хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг гаргадаг 39800 албан тушаалтан хамрагдана.

Харин хууль батлагдахаас өмнө гадаад улсад данстай байсан албан тушаалтнууд 30 хоногийн дотор дансаа хаалгах, эсвэл бусдын нэр дээр шилжүүлэх боломж бүрдүүлэх юм. Харин гадаад улсад данстай компанийн хувьцаа эзэмшигч байх эрх нээлттэй. Энэ асуудалд АТГ урьдчилсан мэдүүлгээр нь жил бүр хяналт тавьж байх юм” гэдгийг онцоллоо.

Харин Хууль зүй, дотоод хэргийн дэд сайд Б.Энхбаяр “Гадаадын хөрөнгө оруулалт орж ирэхэд саад тээг болох агуулгатай зүйл хуулийн төсөлд байхгүй. Манай улсад үйлчилж байгаа одоогийн хууль тогтоомжоор хөрөнгө, орлогын мэдүүлэг гаргадаг албан тушаалтнууд Монгол Улсад ч, гадаад улсад ч данс эзэмшдэг бол түүнийгээ мэдүүлэх үүрэгтэй. Энэ хуулийн төсөлд заасан хязгаарлалт нь төрийн тухайн албан хаагч албан үүргээ гүйцэтгэж байх хугацаанд л үйлчлэх юм” гэлээ. 

Харин УИХ-ын гишүүн Н.Оюундарь “Эдийн засаг хүндрэл бэрхшээлтэй байгаа ийм үед энэ асуудалд болгоомжтой хандах нь зүйтэй. Гадаад улс гэж бүх улс орныг хамааруулахгүйгээр дэлхий дахинд оффшор бүс гэж хүлээн зөвшөөрөгдсөн тодорхой улс орнуудад л данстай байхыг хориглох хэрэгтэй. Харин түүнийг Засгийн газар жил бүр шинэчилж баталдаг байж болох юм” гэв. Ингээд хуулийн төслийг чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэх санал хураалт явуулахад байнгын хорооны хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 60 хувь нь дэмжив.