• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг шинэчлэгч болох уу?

Зэс, тэрбум тэрбум ам.долларын тохиролцоо

Өвөг дээдсээс монголчууд бидэнд үлдээсэн үүц болох Оюутолгойн зэс-алтны орд газар нь олон жилийн турш дайны талбарыг санагдуулж байна. The Diplomat-д бичсэнчлэн энэхүү төсөл нь эзэмшигчид болох Англо-Австралийн уул уурхайн гигант Рио Тинто болон Монголын Засгийн газар хоорондын халуун маргааны сэдэв болсоор удлаа. Талууд бие биенээ зардлаа хиймлээр өсгөсөн гэж буруутган, төслийг зогсоохоор сүрдүүлж байв.

Гэвч сунжирсан маргаан 2026 оны намар дуусах нөхцөл бүрдэж, олон улсын шинжээчид үүнийг түүхэн үйл явдал хэмээн дүгнэлээ. Талууд тохиролцолд хүрч, гэрээний нөхцөлүүдээ эргэн харсанаар дээрмийн гэмээр өндөр байсан компани хоорондын зээлийн хүүг зах зээлийн эрүүл түвшин болох SOFR+4% болгон бууруулж, удирдлагын төлбөрийг хоёр дахин багасган, Монгол Улс анхны ногдол ашиг авах хугацааг 2027 он хэмээн эцэслэн зааж өглөө.

Reuters агентлагийн тооцоолсноор, энэхүү “шинэ нөхцөл” нь төслийн өртгөөс 2.2 тэрбум ам.долларыг хэмнэх боломжийг олгож, үүнээс хамгийн багаар тооцоход 1,5 тэрбум ам.доллар нь Монгол Улсын төсөвт шууд орох юм.

Гэхдээ тогтвортой байдлыг авчрах энэхүү эмзэг тохироог улс төрийн өөрчлөлтөөс хамаарч нурахад хүргэхгүйн тулд, мэдээж уг төслийн өгөөжийг эрс нэмэгдүүлэхэд Оюутолгойг дэлхийн стандартад яаралтай нийцүүлэх шаардлага тулгарч байна.

Үүний тулд дараах таван тулгуур бодлогыг баримтлах нь зөв болов уу.

 

1.Оффшор “нууцгүй” татвар (OECD BEPS стандарт)

Урд нь Монголын талын өр 20 тэрбум ам.долларт хүрч, уг төслөөс хүртэх өгөөжийг байхгүй болгож байна гэж монголчууд бид үзэж, дургүйцэж байсан. Тэгвэл одоо тоглоомын дүрэм өөрчлөгдсөн тул төсөл OECD BEPS шилэн стандартын дагуу хэрэгжих ёстойг Financial Times-ын тоймчид онцолжээ. OECD BEPS стандарт гэдэг нь ашгийг оффшор бүс рүү гаргах явдалтай тэмцэх агуулгатайг сануулъя. Үүний тулд юунд анхаарах ёстой вэ?

  • -Үнэ тодорхой, бас шударга байх. Зэсийн баяжмалыг зах зээлийн үнээр гадагш гаргахыг хянах ёстой. Энд ямар ч нууцлаг схем, хөнгөлсөн үнэ байх ёсгүй. Татварын орлого нь олборлолт хийгдсэн улсдаа үлдэх ёстой.
  • -Ойлгомжтой өр. Өрийг SOFR-ын шилэн хүүтэй уялдуулсанаар хуучны, будилаантай схемээс ангижруулж, хөндлөнгийн аудиторт хүртэл ойлгомжтой санхүүгийн орчныг бүрдүүлнэ.

 

2.Дэлхийн зах зээлд гарах “ногоон тасалбар” (ESG  ба цаг уур)

Дэлхий дахинд эрчим хүчний шилжилт нүүрлэж, зэсийн эрэлт Bloomberg-ийн тооцоогоор дээд цэгтээ тулав. Гэхдээ орчин үеийн худалдан авагч нарт зүгээр нэг металл худалдан авах нь чухал биш, тэдэнд “цэвэр” металл хэрэгтэй. Энэ хүрээнд дараах бодлогыг хэрэгжүүлж яагаад болохгүй гэж?

  • -Зэсийн баяжмалын боловсруулах үйлдвэрийг байгуулах ажлыг түргэвчлэх. Зэсийн дэлхийн зах зээлийн ханш өсч байгаа энэ торгон үеийг алдахгүй ашиглахын тулд олон шат дамжлагат, хүнд сурталт механизмыг илүү хурдтай, улс төрөөс ангид, уян хатан менежментийн багаар солих нь чухал байна.
  • -Нүүрснээс татгалзах. Парижийн цаг уурын тунхагийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх нь Оюутолгой төслийн хувьд нэн чухал юм. Өнөөдөр тулгамдаж буй гол асуудал бол импортын нүүрсний цахилгаан эрчим хүчнээс татгалзаж, Монголын эрчим хүчний системд уг уурхайг холбох, мөн энэ зорилгод нар, салхины эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Хэдийгээр уг төсөл нь энэ чиглэлд анхны алхмуудыг хийж байгаа ч энэ нь хангалтгүй байна. Тухайлбал, карьерт зайгаар ажилладаг аварга том өөрөө буулгагч буюу самосвалуудыг ашиглаж байна. Гэхдээ энэ бол уг зорилгыг хангахад чиглэсэн дусал төдий алхам юм.   
  • -Усны дусал болгоныг тооцож гамнах. Говийн хувьд ус бол амьдрал юм. Олон улсын экологийн аудит нь уг төслөөс үйлдвэрлэлдээ ашигласан техникийн усныхаа 85-90 хувийг цэвэршүүлж, дахин ашиглах, ундны усны газар доорх нөөц рүү орохгүй байхыг шаардаж байгаа. Үүнийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх, хянах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь чухал. 

 

3.Корпорацаас илүү Хүн чухал (IFC болон НҮБ-ын стандарт)

Оюутолгойн уурхай нь блоклон нураах аргаар гүн рүүгээ өргөжин тэлж байна. Гэвч газрын гадаргуу дээр хүмүүс бодитойгоор амьдарч байгаа гэдгийг үл умартан, Олон улсын санхүүгийн корпорацын (IFC) хатуу стандартуудыг хэрэгжүүлэх ёстой.

  • -Нүүдэлчдийг эрхэмлэх. Mining.com.au сайтын шинжээчид замын ямар ч өргөтгөл, тэр дундаа шинэ хадгалах газруудыг (ялангуяа маргаантай Entrу Resources-ийн талбайд) байгуулахдаа орон нутгийн иргэдийн зөвшөөрөлгүй хийж болохгүйг сануулжээ. Тиймээс “эхлээд асуу, дараа нь хий” гэдэг зарчим Оюутолгой төслийн хүрээнд ч хэрэгжих ёстой. Тодруулбал, энэ төсөлтэй холбоотой орон нутгийн иргэдийн санал санаачлагыг заавал харгалздаг байх ёстой.
  • -Төслийн монгол нүүр царай. Рио Тинтогийн зэсийн дивизионы удирдагч Кэти Жэксон уурхайн ажилтнуудын 97 хүртэл хувь нь Монгол Улсын иргэд гэж мэдэгджээ. Энэ үзүүлэлтийг бууруулахгүй байх нь бидэнд уг төсөл нь зүгээр нэг олборлох төсөл биш, мөн орон нутгийн иргэдэд ч өгөөжтэйг нотлох бас нэг үзүүлэлт болох юм. Цаашдаа ч нарийн мэргэжлийн түвшинд, удирдлагын багт ажиллах чадварлаг залуусыг бэлтгэхэд манай Засгийн газар анхаарч, төслийн удирдлагын түвшинд ажиллах монголчуудын тоог нэмэгдүүлэх ёстой.             

 

4.Шинэ нөхцөлд шүүхдэхээс илүүтэй, хийж бүтээхийг эрмэлзэх ёстой

Хоёр тал хоёулаа боломж гармагц л Хөрөнгө оруулалтын маргааныг шийдвэрлэх олон улсын төв буюу ICSID рүү гүйдэг байсан цаг өнгөрч байна. Capital Markets Mongolia-ийн дүгнэлтээр Монголын тал хүчний байр сууринаас хэлэлцээр хийж байгаа. Гэвч талуудын аль аль нь шүүхдсээр залхжээ. Энэ нөхцөл байдлыг дараах алхмуудаар өөрчилж болно.

  • -Хэлэлцээрийн ширээний ард эвлэх, тохирох. Шинэ тохиролцоо нь ямар ч асуудлыг шүүхийн танхимд бус, харин ширээний ард шийдэх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа.
  • -Харилцан баталгаа гаргах. Монголын төр татварын тогтвортой бодлого барих баталгааг гаргах бол Рио Тинто нь гэрээнд заасан хугацаандаа зэсийн баяжмалаа гаргаж, зохих татвараа төлж байх үүргээ биелүүлнэ. Оюутолгойн уурхай нь дээд хүчин чадлаар ажиллахдаа жилд 500 мянган тонн зэсийн хүдэр олборлох юм.

 

5.Хөзрөө ил харуулах (EITI стандарт)

Өнөөдөр бид уул уурхайн салбарт авлига хээл хахуультай идэвхитэй тэмцэхийг эрмэлзэж хичээж байгаа. Тэгвэл Оюутолгой энд жишиг болох ёстой.

-Популизмаас хамгаалах бамбай: EITI стандарт буюу шилэн байх санаачлагыг дэмжин хэрэгжүүлэх нь Оюутолгойд хамгийн сайн бамбай нь болно. Иргэн бүр тус төслөөс хэдий хэмжээний мөнгө татвар хэлбэрээр төсөвт орсоныг мэдэх боломжтой болчихвол популист улстөрчдийн “хурааж авах” гэсэн шантаажийн шалтаг шалтгаан үгүй болно. Тодруулахад, 2026 оны 2-р улиралд л гэхэд Оюутолгой төслөөс төсөвт 233 сая ам.доллар орсон байна.

 

Дүгнэлтийн оронд

Оюутолгойн кэйс нь томоохон корпорацууд хөгжиж буй улс оронд ирээд, өөрийн нөхцөлийг тулган мөлждөг байсан эрин үе эргэлт буцалтгүй алга болсоныг харуулж байна.  Эрх зүйн томоохон групп болох The Legal 500-ийн шинжээчид Монголын төр болон Рио Тинто хоёрын хооронд хийгдсэн энэхүү зөвшилцөл нь Төв Азийн бүх хөрөнгө оруулагчдад чухал дохио боллоо гэжээ. Ирээдүйн бизнес Shared Value буюу “Дундын үнэт зүйлсийг бүтээх” зарчим дээр оршино. Үүнийг энгийнээр хэлбэл олон улсын эрх зүй нь хөрөнгө оруулагчийн мөнгийг хамгаалах боловч, зөвхөн тухайн төсөл нь байрлаж буй улс орон болон ард түмэндээ бодит, барьцтай үр ашгийг авчирч байгаа нөхцөлд л хэрэгжинэ гэсэн үг юм.

Эндээс дүгнэхэд, Монголын Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг цоо шинээр бичсэн жишээ болов. Чингэснээр хөгжиж буй олон оронд үндэсний баялгаа үндэстэн дамнасан корпорацуудад цөлмүүлэлгүй, өгөөжтэйгээр ашиглах загварыг бий болгож чадлаа. Хэдий тийм ч монголчууд бид уг төслийн өгөөжийг улам бүр нэмэгдүүлэх, олсон орлогоо улс үндэстнийхээ хөгжил дэвшлийн төлөө оновчтой зарцуулахын төлөө оюун бодлоо уралдуулсаар байх ёстой билээ.

Т.Ананда

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 6. МЯГМАР ГАРАГ. № 188 (7930)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг шинэчлэгч болох уу?

Зэс, тэрбум тэрбум ам.долларын тохиролцоо

Өвөг дээдсээс монголчууд бидэнд үлдээсэн үүц болох Оюутолгойн зэс-алтны орд газар нь олон жилийн турш дайны талбарыг санагдуулж байна. The Diplomat-д бичсэнчлэн энэхүү төсөл нь эзэмшигчид болох Англо-Австралийн уул уурхайн гигант Рио Тинто болон Монголын Засгийн газар хоорондын халуун маргааны сэдэв болсоор удлаа. Талууд бие биенээ зардлаа хиймлээр өсгөсөн гэж буруутган, төслийг зогсоохоор сүрдүүлж байв.

Гэвч сунжирсан маргаан 2026 оны намар дуусах нөхцөл бүрдэж, олон улсын шинжээчид үүнийг түүхэн үйл явдал хэмээн дүгнэлээ. Талууд тохиролцолд хүрч, гэрээний нөхцөлүүдээ эргэн харсанаар дээрмийн гэмээр өндөр байсан компани хоорондын зээлийн хүүг зах зээлийн эрүүл түвшин болох SOFR+4% болгон бууруулж, удирдлагын төлбөрийг хоёр дахин багасган, Монгол Улс анхны ногдол ашиг авах хугацааг 2027 он хэмээн эцэслэн зааж өглөө.

Reuters агентлагийн тооцоолсноор, энэхүү “шинэ нөхцөл” нь төслийн өртгөөс 2.2 тэрбум ам.долларыг хэмнэх боломжийг олгож, үүнээс хамгийн багаар тооцоход 1,5 тэрбум ам.доллар нь Монгол Улсын төсөвт шууд орох юм.

Гэхдээ тогтвортой байдлыг авчрах энэхүү эмзэг тохироог улс төрийн өөрчлөлтөөс хамаарч нурахад хүргэхгүйн тулд, мэдээж уг төслийн өгөөжийг эрс нэмэгдүүлэхэд Оюутолгойг дэлхийн стандартад яаралтай нийцүүлэх шаардлага тулгарч байна.

Үүний тулд дараах таван тулгуур бодлогыг баримтлах нь зөв болов уу.

 

1.Оффшор “нууцгүй” татвар (OECD BEPS стандарт)

Урд нь Монголын талын өр 20 тэрбум ам.долларт хүрч, уг төслөөс хүртэх өгөөжийг байхгүй болгож байна гэж монголчууд бид үзэж, дургүйцэж байсан. Тэгвэл одоо тоглоомын дүрэм өөрчлөгдсөн тул төсөл OECD BEPS шилэн стандартын дагуу хэрэгжих ёстойг Financial Times-ын тоймчид онцолжээ. OECD BEPS стандарт гэдэг нь ашгийг оффшор бүс рүү гаргах явдалтай тэмцэх агуулгатайг сануулъя. Үүний тулд юунд анхаарах ёстой вэ?

  • -Үнэ тодорхой, бас шударга байх. Зэсийн баяжмалыг зах зээлийн үнээр гадагш гаргахыг хянах ёстой. Энд ямар ч нууцлаг схем, хөнгөлсөн үнэ байх ёсгүй. Татварын орлого нь олборлолт хийгдсэн улсдаа үлдэх ёстой.
  • -Ойлгомжтой өр. Өрийг SOFR-ын шилэн хүүтэй уялдуулсанаар хуучны, будилаантай схемээс ангижруулж, хөндлөнгийн аудиторт хүртэл ойлгомжтой санхүүгийн орчныг бүрдүүлнэ.

 

2.Дэлхийн зах зээлд гарах “ногоон тасалбар” (ESG  ба цаг уур)

Дэлхий дахинд эрчим хүчний шилжилт нүүрлэж, зэсийн эрэлт Bloomberg-ийн тооцоогоор дээд цэгтээ тулав. Гэхдээ орчин үеийн худалдан авагч нарт зүгээр нэг металл худалдан авах нь чухал биш, тэдэнд “цэвэр” металл хэрэгтэй. Энэ хүрээнд дараах бодлогыг хэрэгжүүлж яагаад болохгүй гэж?

  • -Зэсийн баяжмалын боловсруулах үйлдвэрийг байгуулах ажлыг түргэвчлэх. Зэсийн дэлхийн зах зээлийн ханш өсч байгаа энэ торгон үеийг алдахгүй ашиглахын тулд олон шат дамжлагат, хүнд сурталт механизмыг илүү хурдтай, улс төрөөс ангид, уян хатан менежментийн багаар солих нь чухал байна.
  • -Нүүрснээс татгалзах. Парижийн цаг уурын тунхагийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх нь Оюутолгой төслийн хувьд нэн чухал юм. Өнөөдөр тулгамдаж буй гол асуудал бол импортын нүүрсний цахилгаан эрчим хүчнээс татгалзаж, Монголын эрчим хүчний системд уг уурхайг холбох, мөн энэ зорилгод нар, салхины эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Хэдийгээр уг төсөл нь энэ чиглэлд анхны алхмуудыг хийж байгаа ч энэ нь хангалтгүй байна. Тухайлбал, карьерт зайгаар ажилладаг аварга том өөрөө буулгагч буюу самосвалуудыг ашиглаж байна. Гэхдээ энэ бол уг зорилгыг хангахад чиглэсэн дусал төдий алхам юм.   
  • -Усны дусал болгоныг тооцож гамнах. Говийн хувьд ус бол амьдрал юм. Олон улсын экологийн аудит нь уг төслөөс үйлдвэрлэлдээ ашигласан техникийн усныхаа 85-90 хувийг цэвэршүүлж, дахин ашиглах, ундны усны газар доорх нөөц рүү орохгүй байхыг шаардаж байгаа. Үүнийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх, хянах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь чухал. 

 

3.Корпорацаас илүү Хүн чухал (IFC болон НҮБ-ын стандарт)

Оюутолгойн уурхай нь блоклон нураах аргаар гүн рүүгээ өргөжин тэлж байна. Гэвч газрын гадаргуу дээр хүмүүс бодитойгоор амьдарч байгаа гэдгийг үл умартан, Олон улсын санхүүгийн корпорацын (IFC) хатуу стандартуудыг хэрэгжүүлэх ёстой.

  • -Нүүдэлчдийг эрхэмлэх. Mining.com.au сайтын шинжээчид замын ямар ч өргөтгөл, тэр дундаа шинэ хадгалах газруудыг (ялангуяа маргаантай Entrу Resources-ийн талбайд) байгуулахдаа орон нутгийн иргэдийн зөвшөөрөлгүй хийж болохгүйг сануулжээ. Тиймээс “эхлээд асуу, дараа нь хий” гэдэг зарчим Оюутолгой төслийн хүрээнд ч хэрэгжих ёстой. Тодруулбал, энэ төсөлтэй холбоотой орон нутгийн иргэдийн санал санаачлагыг заавал харгалздаг байх ёстой.
  • -Төслийн монгол нүүр царай. Рио Тинтогийн зэсийн дивизионы удирдагч Кэти Жэксон уурхайн ажилтнуудын 97 хүртэл хувь нь Монгол Улсын иргэд гэж мэдэгджээ. Энэ үзүүлэлтийг бууруулахгүй байх нь бидэнд уг төсөл нь зүгээр нэг олборлох төсөл биш, мөн орон нутгийн иргэдэд ч өгөөжтэйг нотлох бас нэг үзүүлэлт болох юм. Цаашдаа ч нарийн мэргэжлийн түвшинд, удирдлагын багт ажиллах чадварлаг залуусыг бэлтгэхэд манай Засгийн газар анхаарч, төслийн удирдлагын түвшинд ажиллах монголчуудын тоог нэмэгдүүлэх ёстой.             

 

4.Шинэ нөхцөлд шүүхдэхээс илүүтэй, хийж бүтээхийг эрмэлзэх ёстой

Хоёр тал хоёулаа боломж гармагц л Хөрөнгө оруулалтын маргааныг шийдвэрлэх олон улсын төв буюу ICSID рүү гүйдэг байсан цаг өнгөрч байна. Capital Markets Mongolia-ийн дүгнэлтээр Монголын тал хүчний байр сууринаас хэлэлцээр хийж байгаа. Гэвч талуудын аль аль нь шүүхдсээр залхжээ. Энэ нөхцөл байдлыг дараах алхмуудаар өөрчилж болно.

  • -Хэлэлцээрийн ширээний ард эвлэх, тохирох. Шинэ тохиролцоо нь ямар ч асуудлыг шүүхийн танхимд бус, харин ширээний ард шийдэх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа.
  • -Харилцан баталгаа гаргах. Монголын төр татварын тогтвортой бодлого барих баталгааг гаргах бол Рио Тинто нь гэрээнд заасан хугацаандаа зэсийн баяжмалаа гаргаж, зохих татвараа төлж байх үүргээ биелүүлнэ. Оюутолгойн уурхай нь дээд хүчин чадлаар ажиллахдаа жилд 500 мянган тонн зэсийн хүдэр олборлох юм.

 

5.Хөзрөө ил харуулах (EITI стандарт)

Өнөөдөр бид уул уурхайн салбарт авлига хээл хахуультай идэвхитэй тэмцэхийг эрмэлзэж хичээж байгаа. Тэгвэл Оюутолгой энд жишиг болох ёстой.

-Популизмаас хамгаалах бамбай: EITI стандарт буюу шилэн байх санаачлагыг дэмжин хэрэгжүүлэх нь Оюутолгойд хамгийн сайн бамбай нь болно. Иргэн бүр тус төслөөс хэдий хэмжээний мөнгө татвар хэлбэрээр төсөвт орсоныг мэдэх боломжтой болчихвол популист улстөрчдийн “хурааж авах” гэсэн шантаажийн шалтаг шалтгаан үгүй болно. Тодруулахад, 2026 оны 2-р улиралд л гэхэд Оюутолгой төслөөс төсөвт 233 сая ам.доллар орсон байна.

 

Дүгнэлтийн оронд

Оюутолгойн кэйс нь томоохон корпорацууд хөгжиж буй улс оронд ирээд, өөрийн нөхцөлийг тулган мөлждөг байсан эрин үе эргэлт буцалтгүй алга болсоныг харуулж байна.  Эрх зүйн томоохон групп болох The Legal 500-ийн шинжээчид Монголын төр болон Рио Тинто хоёрын хооронд хийгдсэн энэхүү зөвшилцөл нь Төв Азийн бүх хөрөнгө оруулагчдад чухал дохио боллоо гэжээ. Ирээдүйн бизнес Shared Value буюу “Дундын үнэт зүйлсийг бүтээх” зарчим дээр оршино. Үүнийг энгийнээр хэлбэл олон улсын эрх зүй нь хөрөнгө оруулагчийн мөнгийг хамгаалах боловч, зөвхөн тухайн төсөл нь байрлаж буй улс орон болон ард түмэндээ бодит, барьцтай үр ашгийг авчирч байгаа нөхцөлд л хэрэгжинэ гэсэн үг юм.

Эндээс дүгнэхэд, Монголын Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг цоо шинээр бичсэн жишээ болов. Чингэснээр хөгжиж буй олон оронд үндэсний баялгаа үндэстэн дамнасан корпорацуудад цөлмүүлэлгүй, өгөөжтэйгээр ашиглах загварыг бий болгож чадлаа. Хэдий тийм ч монголчууд бид уг төслийн өгөөжийг улам бүр нэмэгдүүлэх, олсон орлогоо улс үндэстнийхээ хөгжил дэвшлийн төлөө оновчтой зарцуулахын төлөө оюун бодлоо уралдуулсаар байх ёстой билээ.

Т.Ананда

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 6. МЯГМАР ГАРАГ. № 188 (7930)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Яам, Агентлаг
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
ХУРААХ
Б.Болормаа: Машин, механизмын...
Төсвийн тодотголыг байнгын...

Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг шинэчлэгч болох уу?

Kuzmo 2026-10-06
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг шинэчлэгч болох уу?

Зэс, тэрбум тэрбум ам.долларын тохиролцоо

Өвөг дээдсээс монголчууд бидэнд үлдээсэн үүц болох Оюутолгойн зэс-алтны орд газар нь олон жилийн турш дайны талбарыг санагдуулж байна. The Diplomat-д бичсэнчлэн энэхүү төсөл нь эзэмшигчид болох Англо-Австралийн уул уурхайн гигант Рио Тинто болон Монголын Засгийн газар хоорондын халуун маргааны сэдэв болсоор удлаа. Талууд бие биенээ зардлаа хиймлээр өсгөсөн гэж буруутган, төслийг зогсоохоор сүрдүүлж байв.

Гэвч сунжирсан маргаан 2026 оны намар дуусах нөхцөл бүрдэж, олон улсын шинжээчид үүнийг түүхэн үйл явдал хэмээн дүгнэлээ. Талууд тохиролцолд хүрч, гэрээний нөхцөлүүдээ эргэн харсанаар дээрмийн гэмээр өндөр байсан компани хоорондын зээлийн хүүг зах зээлийн эрүүл түвшин болох SOFR+4% болгон бууруулж, удирдлагын төлбөрийг хоёр дахин багасган, Монгол Улс анхны ногдол ашиг авах хугацааг 2027 он хэмээн эцэслэн зааж өглөө.

Reuters агентлагийн тооцоолсноор, энэхүү “шинэ нөхцөл” нь төслийн өртгөөс 2.2 тэрбум ам.долларыг хэмнэх боломжийг олгож, үүнээс хамгийн багаар тооцоход 1,5 тэрбум ам.доллар нь Монгол Улсын төсөвт шууд орох юм.

Гэхдээ тогтвортой байдлыг авчрах энэхүү эмзэг тохироог улс төрийн өөрчлөлтөөс хамаарч нурахад хүргэхгүйн тулд, мэдээж уг төслийн өгөөжийг эрс нэмэгдүүлэхэд Оюутолгойг дэлхийн стандартад яаралтай нийцүүлэх шаардлага тулгарч байна.

Үүний тулд дараах таван тулгуур бодлогыг баримтлах нь зөв болов уу.

 

1.Оффшор “нууцгүй” татвар (OECD BEPS стандарт)

Урд нь Монголын талын өр 20 тэрбум ам.долларт хүрч, уг төслөөс хүртэх өгөөжийг байхгүй болгож байна гэж монголчууд бид үзэж, дургүйцэж байсан. Тэгвэл одоо тоглоомын дүрэм өөрчлөгдсөн тул төсөл OECD BEPS шилэн стандартын дагуу хэрэгжих ёстойг Financial Times-ын тоймчид онцолжээ. OECD BEPS стандарт гэдэг нь ашгийг оффшор бүс рүү гаргах явдалтай тэмцэх агуулгатайг сануулъя. Үүний тулд юунд анхаарах ёстой вэ?

  • -Үнэ тодорхой, бас шударга байх. Зэсийн баяжмалыг зах зээлийн үнээр гадагш гаргахыг хянах ёстой. Энд ямар ч нууцлаг схем, хөнгөлсөн үнэ байх ёсгүй. Татварын орлого нь олборлолт хийгдсэн улсдаа үлдэх ёстой.
  • -Ойлгомжтой өр. Өрийг SOFR-ын шилэн хүүтэй уялдуулсанаар хуучны, будилаантай схемээс ангижруулж, хөндлөнгийн аудиторт хүртэл ойлгомжтой санхүүгийн орчныг бүрдүүлнэ.

 

2.Дэлхийн зах зээлд гарах “ногоон тасалбар” (ESG  ба цаг уур)

Дэлхий дахинд эрчим хүчний шилжилт нүүрлэж, зэсийн эрэлт Bloomberg-ийн тооцоогоор дээд цэгтээ тулав. Гэхдээ орчин үеийн худалдан авагч нарт зүгээр нэг металл худалдан авах нь чухал биш, тэдэнд “цэвэр” металл хэрэгтэй. Энэ хүрээнд дараах бодлогыг хэрэгжүүлж яагаад болохгүй гэж?

  • -Зэсийн баяжмалын боловсруулах үйлдвэрийг байгуулах ажлыг түргэвчлэх. Зэсийн дэлхийн зах зээлийн ханш өсч байгаа энэ торгон үеийг алдахгүй ашиглахын тулд олон шат дамжлагат, хүнд сурталт механизмыг илүү хурдтай, улс төрөөс ангид, уян хатан менежментийн багаар солих нь чухал байна.
  • -Нүүрснээс татгалзах. Парижийн цаг уурын тунхагийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх нь Оюутолгой төслийн хувьд нэн чухал юм. Өнөөдөр тулгамдаж буй гол асуудал бол импортын нүүрсний цахилгаан эрчим хүчнээс татгалзаж, Монголын эрчим хүчний системд уг уурхайг холбох, мөн энэ зорилгод нар, салхины эрчим хүчийг ашиглах явдал билээ. Хэдийгээр уг төсөл нь энэ чиглэлд анхны алхмуудыг хийж байгаа ч энэ нь хангалтгүй байна. Тухайлбал, карьерт зайгаар ажилладаг аварга том өөрөө буулгагч буюу самосвалуудыг ашиглаж байна. Гэхдээ энэ бол уг зорилгыг хангахад чиглэсэн дусал төдий алхам юм.   
  • -Усны дусал болгоныг тооцож гамнах. Говийн хувьд ус бол амьдрал юм. Олон улсын экологийн аудит нь уг төслөөс үйлдвэрлэлдээ ашигласан техникийн усныхаа 85-90 хувийг цэвэршүүлж, дахин ашиглах, ундны усны газар доорх нөөц рүү орохгүй байхыг шаардаж байгаа. Үүнийг хэлбэрэлтгүй мөрдөх, хянах нөхцөлийг бүрдүүлэх нь чухал. 

 

3.Корпорацаас илүү Хүн чухал (IFC болон НҮБ-ын стандарт)

Оюутолгойн уурхай нь блоклон нураах аргаар гүн рүүгээ өргөжин тэлж байна. Гэвч газрын гадаргуу дээр хүмүүс бодитойгоор амьдарч байгаа гэдгийг үл умартан, Олон улсын санхүүгийн корпорацын (IFC) хатуу стандартуудыг хэрэгжүүлэх ёстой.

  • -Нүүдэлчдийг эрхэмлэх. Mining.com.au сайтын шинжээчид замын ямар ч өргөтгөл, тэр дундаа шинэ хадгалах газруудыг (ялангуяа маргаантай Entrу Resources-ийн талбайд) байгуулахдаа орон нутгийн иргэдийн зөвшөөрөлгүй хийж болохгүйг сануулжээ. Тиймээс “эхлээд асуу, дараа нь хий” гэдэг зарчим Оюутолгой төслийн хүрээнд ч хэрэгжих ёстой. Тодруулбал, энэ төсөлтэй холбоотой орон нутгийн иргэдийн санал санаачлагыг заавал харгалздаг байх ёстой.
  • -Төслийн монгол нүүр царай. Рио Тинтогийн зэсийн дивизионы удирдагч Кэти Жэксон уурхайн ажилтнуудын 97 хүртэл хувь нь Монгол Улсын иргэд гэж мэдэгджээ. Энэ үзүүлэлтийг бууруулахгүй байх нь бидэнд уг төсөл нь зүгээр нэг олборлох төсөл биш, мөн орон нутгийн иргэдэд ч өгөөжтэйг нотлох бас нэг үзүүлэлт болох юм. Цаашдаа ч нарийн мэргэжлийн түвшинд, удирдлагын багт ажиллах чадварлаг залуусыг бэлтгэхэд манай Засгийн газар анхаарч, төслийн удирдлагын түвшинд ажиллах монголчуудын тоог нэмэгдүүлэх ёстой.             

 

4.Шинэ нөхцөлд шүүхдэхээс илүүтэй, хийж бүтээхийг эрмэлзэх ёстой

Хоёр тал хоёулаа боломж гармагц л Хөрөнгө оруулалтын маргааныг шийдвэрлэх олон улсын төв буюу ICSID рүү гүйдэг байсан цаг өнгөрч байна. Capital Markets Mongolia-ийн дүгнэлтээр Монголын тал хүчний байр сууринаас хэлэлцээр хийж байгаа. Гэвч талуудын аль аль нь шүүхдсээр залхжээ. Энэ нөхцөл байдлыг дараах алхмуудаар өөрчилж болно.

  • -Хэлэлцээрийн ширээний ард эвлэх, тохирох. Шинэ тохиролцоо нь ямар ч асуудлыг шүүхийн танхимд бус, харин ширээний ард шийдэх нөхцөлийг бүрдүүлж байгаа.
  • -Харилцан баталгаа гаргах. Монголын төр татварын тогтвортой бодлого барих баталгааг гаргах бол Рио Тинто нь гэрээнд заасан хугацаандаа зэсийн баяжмалаа гаргаж, зохих татвараа төлж байх үүргээ биелүүлнэ. Оюутолгойн уурхай нь дээд хүчин чадлаар ажиллахдаа жилд 500 мянган тонн зэсийн хүдэр олборлох юм.

 

5.Хөзрөө ил харуулах (EITI стандарт)

Өнөөдөр бид уул уурхайн салбарт авлига хээл хахуультай идэвхитэй тэмцэхийг эрмэлзэж хичээж байгаа. Тэгвэл Оюутолгой энд жишиг болох ёстой.

-Популизмаас хамгаалах бамбай: EITI стандарт буюу шилэн байх санаачлагыг дэмжин хэрэгжүүлэх нь Оюутолгойд хамгийн сайн бамбай нь болно. Иргэн бүр тус төслөөс хэдий хэмжээний мөнгө татвар хэлбэрээр төсөвт орсоныг мэдэх боломжтой болчихвол популист улстөрчдийн “хурааж авах” гэсэн шантаажийн шалтаг шалтгаан үгүй болно. Тодруулахад, 2026 оны 2-р улиралд л гэхэд Оюутолгой төслөөс төсөвт 233 сая ам.доллар орсон байна.

 

Дүгнэлтийн оронд

Оюутолгойн кэйс нь томоохон корпорацууд хөгжиж буй улс оронд ирээд, өөрийн нөхцөлийг тулган мөлждөг байсан эрин үе эргэлт буцалтгүй алга болсоныг харуулж байна.  Эрх зүйн томоохон групп болох The Legal 500-ийн шинжээчид Монголын төр болон Рио Тинто хоёрын хооронд хийгдсэн энэхүү зөвшилцөл нь Төв Азийн бүх хөрөнгө оруулагчдад чухал дохио боллоо гэжээ. Ирээдүйн бизнес Shared Value буюу “Дундын үнэт зүйлсийг бүтээх” зарчим дээр оршино. Үүнийг энгийнээр хэлбэл олон улсын эрх зүй нь хөрөнгө оруулагчийн мөнгийг хамгаалах боловч, зөвхөн тухайн төсөл нь байрлаж буй улс орон болон ард түмэндээ бодит, барьцтай үр ашгийг авчирч байгаа нөхцөлд л хэрэгжинэ гэсэн үг юм.

Эндээс дүгнэхэд, Монголын Оюутолгой төсөл нь дэлхийн бизнесийн дүрмийг цоо шинээр бичсэн жишээ болов. Чингэснээр хөгжиж буй олон оронд үндэсний баялгаа үндэстэн дамнасан корпорацуудад цөлмүүлэлгүй, өгөөжтэйгээр ашиглах загварыг бий болгож чадлаа. Хэдий тийм ч монголчууд бид уг төслийн өгөөжийг улам бүр нэмэгдүүлэх, олсон орлогоо улс үндэстнийхээ хөгжил дэвшлийн төлөө оновчтой зарцуулахын төлөө оюун бодлоо уралдуулсаар байх ёстой билээ.

Т.Ананда

 

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 6. МЯГМАР ГАРАГ. № 188 (7930)

 

Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.

Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

1 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.