• Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар...

Монголын улс төр урьд байгаагүйгээр хямралтай байдалд хүрсэн. Эрх баригч МАН-ын даргын сонгуулиас эхэлсэн хямрал төрийг хямраасан. Эцэст нь, нийтээрээ эрх баригч МАН-ын Их хурлыг хүлээж байна. Товчхондоо, МАН дарга хэн болох нь Монголын төрийн хямралд цэг хатгах үгүйг шийдэхээр болоод байгаа юм.

Улс төрийн өнөөгийн хямралыг дан ганц хэдэн даргын сандал ширээ булаалдсан хэрүүл гэж харах аргагүй болж байна. Хүрээ нь үүнээс давж одсон. Өнөөдөр багш, эмч нар цалингаа нэмүүлэх шаардлага тавиад ажил хаячихсан. Ахмадууд ч тэтгэврээ нэмэхийг шаардаж жагсаад удлаа. Тэдний энэ шаардлагыг буруутгах аргагүй юм. Тэглээ гээд цалинг нь шаардсанаар нь нэмэх боломж бас манай төрд алга. Улстөрчид, тэр дундаа УИХ-ын гишүүд чадахаараа төсвийн зардлыг багасгах тухай л ярьж эхлээд байна. Үнэн хэрэгтээ, тэгж шийдэх нь хойд хормойгоороо урдахаа нөхсөн явдал болно. Дагаад өргөн хэрэглээний бараанаас эхлээд үнийн өсөлт явагдана. Улмаар, санхүүгийн янз бүрийн эрдсэлүүд үүснэ.

Нэг үгээр хэлбэл, өнөөдөр Монгол Улсад улс төр, эдийн засгийн хямрал давхар нүүрлэчихээд байгаа гэж харж болохоор байгаа юм.

Харин олон нийт өнөөдөр зөвхөн улс төрийн энэ хямралыг голлон анхаарч байна. Хэвлэл, олон нийтийн сүлжээ хийгээд улстөрчид, эдийн засагчид, ер хэн бүхэн улс төрийн нөхцөл байдлыг тойрсон үйл явдлуудад онцгойлон анхаарал тавьж байгаа нь ажиглагдаж байна.

Гэтэл дотоод, гадаадын жишээ туршлагаас харахад улс төрийн хямралт байдал бүр тодорхой цаг хугацаатай байдаг. Товчхондоо, түр зуурынх гэхэд болно. Харин түүний уршгаар гэх үү, эсвэл тэр хямралаас хамааралтай эдийн засгийн хямралыг нөхөхөд хүнд байдаг байна.

Улс төрийн дагасан эдийн засгийн хямрал нь үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орны хувьд манайд энэ илүү хүнд тусна.

Мөнгөн урсгал нь ашигт малтмал, тэр дундаа нүүрс, зэс, алтны импортоос шууд хамааралтай байдаг Монгол Улсын эдийн засаг тухайн бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээл дээрх эрэлтээс болоод сайжирдаг, эсвэл сулардаг. Нэг үгээр, эдийн засгийн баталгааны хувьд найдвартай бус юм.

Харин ашигт малтмалын ордуудаа эргэлтэд оруулсан томоохон төслүүд л эдийн засгийн цорын ганц баталгаа болдог.

Хэдийгээр, хайж илрүүлээд нөөц бололцоог нь тогтоосон олон орд газруудтай ч ашиг тусаа өгч эхэлсэн нь цөөн тоотой. УИХ-аас 2007 онд стратегийн орд хэмээн тодорхойлсон 15-16 ордын тун цөөхнийг нь ашигладаг. Мэдээж “Эрдэнэт” байна. 1978 оноос хойш хойд хөрштэй хамтран ажиллуулж, “саалийн үнээ” болтол ашиг тусыг нь хүртсэн. Цаашдаа, дахин 60 жил ашиглахаар урьдчилсан тооцоо гарсан. Мөн “Оюу толгой” бий. Төмрийн хүдэр, зэс, алт, алмаз, уран олборлодог Англи-Австралийн үндэстэн дамнасан “Рио Тинто” групптэй 2009 оноос хойш энэ орд дээр хамтран ажиллаж байна. Анхнаасаа улс төрийн шалтгаанаар Монгол Улсын Засгийн газар 34 хувийг эзэмшсэн нь өдгөө зарим талаар Монголд ашиг тусаа хэзээ өгөх нь тодорхойгүй нөхцөлийг харуулдаг. Гэхдээ, 2009 оны гэрээг хөгжүүлж, хоёр тал сайтар ярилцвал Монгол Улсад боломж байгааг зарим улстөрч, эдийн засагч хүмүүс яриад л байдаг.

Тухайлбал, Оюу толгойн бүлэг ордын ашиглалтыг УИХ-ын Хянан шалгах түр хорооны дарга О.Батнайрамдал “…Түр хорооны хугацаа 2025 оны нэгдүгээр сарын 2-нд дуусна. Яг энэ хугацаатай давхцаад зээлийн хүүг бууруулах боломжтой хугацаа бас дуусах юм. Мөн “Онтрэ” коапанитай холбоотой асуудлыг яаралтай шийдэхгүй бол хоёр компани хоорондоо гэрээ байгуулчихаад Монголын эрх ашиг орхигдчих гээд байна. Энэ оны хоёрдугаар сарын 3-ны өдөр “Оюу толгой” ХХК, “Онтрэ ресурс” ХХК хоёр “Онтрэ”-гийн эзэмшилд байгаа стратегийн ач холбогдол бүхий ордын лиценз дээр ашгаа хуваах гэрээ байгуулчихсан. Тийм болохоор энэ хоёр асуудлыг энэ жилдээ багтааж зайлшгүй шийдэх ёстой гэдэг үүднээс Түр хороо байгуулсан. Манай Түр хорооныхон зунжингаа ажилласан. Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үед 2024 оны аравдугаар сарын 30-нд хариуцаж буй сайд нарт нь Оюу толгойтой холбоотой багц асуудлуудаар маш олон чиглэл өгчихсөн юм. Үүн дотор нь “…Зээлийн хүүтэй холбоотой асуудлаар хэлэлцээр эхлүүлээд яаралтай оруулж ир, “Онтрэ” дээр асуудлаа шийдээд тэр ондоо багтааж тайлагна” гээд тодорхой хугацаатай үүрэг даалгавар өгсөн. Гэтэл нотлох баримт цуглуулах хүрээнд авсан мэдээллээр өнөөдрийг хүртэл бодитой ажил, үр дүн гарсан зүйлгүй, юу ч хийгдээгүй байна. Үүнийг Оюу толгойн асуудал дээр хойшлуулах, эс үйлдэхүй гэж хэлэхээс өөрөөр дүгнэж ярих зүйл олдохгүй аргаа барж байна.  Ер нь Оюу толгой дээр “Рио тинто”-г буруутгаад байх хэрэггүй. Мэдээж тэр гаднын компани өөрийнхөө эрх ашгийн төлөө ажиллана. Харин Монгол Улсын Засгийн газар монголчуудынхаа эрх ашгийн төлөө цаг алдалгүй ажиллах ёстой. Даанч энэ ажлаа хангалттай хийхгүй байна. Манайхаас нөгөө тал руу албан тоот ч явуулаагүй байгаа. Гэтэл Оюу толгойгоос “…Зээлийн хүү бууруулах, “Онтрэ”-ийн лицензийн асуудлыг шийдмээр байна” гэсэн албан бичиг шил дараалан ирсээр байна. Яригдаж байгаа мөнгөн дүн нь Монгол Улсын эдийн засаг, гадаад өрийн тэн хагас шүү дээ. Бид энэ хүүгээрээ явсаар 2037 онд зээлээ төлж дуусахад анх авсан 6.1 тэрбум ам.долларын зээлийн хүүнд 18 тэрбум ам.доллар төлөх гээд байгаа юм. Энэ чинь 2026 оны төсвийг хоёр дахин нугалах хэмжээний мөнгө. Гэтэл бид өнөөдөр багш, эмч нарынхаа цалин, ахмадуудынхаа тэтгэврийг нэмж чадахгүй сууж байна. Тийм болохоор л энэ асуудлаа шийдээч гээд байгаа юм” гэж байна. Тэд энэ мэтээр Засгийн газар яг одоо гэрээ сэлтээ аятайхан болгочих боломж байгааг сануулсаар байна. Гэвч, улс төрийн хямрал, хэрүүл уруулын дуулианд дарагдаад тоож байгаа хүн ховор байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт эхлүүлсэн том төслүүдийг тохоон томилогдсон УИХ, Засгийн газар бүр байнга анхаарч байх үүрэгтэй. Хараа хяналтаа алдах, зарим нөхдөд найр тавихад юу болдгийг бид мэднэ дээ. 2015-2016 онд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн Орост байсан 49 хувийг авах онцгой эрхээсээ Засгийн газар татгалзаж байлаа. Хэдэн жил болж байж төрд аваад ТӨҮГ болгосон. Гэхдээ, энэ үйлдвэрийг төрд аваад хяналт нь яасан, засаглал нь юу болсон, ашиг орлого нь ямар болсныг бас анхаарах л хэрэгтэй. Түүнчлэн, дээр ярьсан “Оюу толгой” төсөлтэй холбоотой асуудлыг ингээд үл тоомсорлоод байж болохгүй юм. “Рио Тинто” компанитай ярилцах шаардлага нэгэнт үүссэн. Яг үнэндээ, “Оюу толгой” төсөл бол тухайн үедээ Монголыг дэлхийд таниулж, гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг татсанаараа том тэсрэлт өгсөн. Монгол Улсын эдийн засаг 17 хувь хүртэл өсөж, дэлхийн анхаарлыг нааш нь татаж байлаа. Даанч, дараа дараагийн дотоодын улс төрийн хямрал энэ төслийн үр ашгийг сайжруулахад саад хийсээр ирсэн. Мөн гаднын хөрөнгө оруулалтыг ч хангалттай үргээсэн. Тиймээс цаг алдалгүй Оюу толгой, бусад хөрөнгө оруулалтын төслүүддээ анхаарахгүй бол манай улс төрийн байж байгаа нь эдийн засгийн аюулгүй байдлаа алдагдуулах хэмжээнд хүрч мэдэхээр болж байна. Ерөөс, алив улсын улс төрийн “аюултай байдал”-ын далимаар эдийн засгийн аюулгүй байдал нь алдагддаг. Тиймээс, нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг дахиад оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар болчихсон, түншүүд өөрчлөгдчихсөн байхыг ч үгүйсгэхээргүй л дотоодынхоо улс төрийн хэрүүл тэмцэлд мансуурч, мангуурч байна даа.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 30. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 205 (7702)

    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ


МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл



Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





  • Эхлэл
  • Цаг агаар
  • Валют ханш
  • Улс төр
  • Эдийн засаг
  • Үзэл бодол
  • Спорт
  • Нийгэм
  • Дэлхий
  • Энтертайнмэнт
  • Зурхай



Нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар...

Монголын улс төр урьд байгаагүйгээр хямралтай байдалд хүрсэн. Эрх баригч МАН-ын даргын сонгуулиас эхэлсэн хямрал төрийг хямраасан. Эцэст нь, нийтээрээ эрх баригч МАН-ын Их хурлыг хүлээж байна. Товчхондоо, МАН дарга хэн болох нь Монголын төрийн хямралд цэг хатгах үгүйг шийдэхээр болоод байгаа юм.

Улс төрийн өнөөгийн хямралыг дан ганц хэдэн даргын сандал ширээ булаалдсан хэрүүл гэж харах аргагүй болж байна. Хүрээ нь үүнээс давж одсон. Өнөөдөр багш, эмч нар цалингаа нэмүүлэх шаардлага тавиад ажил хаячихсан. Ахмадууд ч тэтгэврээ нэмэхийг шаардаж жагсаад удлаа. Тэдний энэ шаардлагыг буруутгах аргагүй юм. Тэглээ гээд цалинг нь шаардсанаар нь нэмэх боломж бас манай төрд алга. Улстөрчид, тэр дундаа УИХ-ын гишүүд чадахаараа төсвийн зардлыг багасгах тухай л ярьж эхлээд байна. Үнэн хэрэгтээ, тэгж шийдэх нь хойд хормойгоороо урдахаа нөхсөн явдал болно. Дагаад өргөн хэрэглээний бараанаас эхлээд үнийн өсөлт явагдана. Улмаар, санхүүгийн янз бүрийн эрдсэлүүд үүснэ.

Нэг үгээр хэлбэл, өнөөдөр Монгол Улсад улс төр, эдийн засгийн хямрал давхар нүүрлэчихээд байгаа гэж харж болохоор байгаа юм.

Харин олон нийт өнөөдөр зөвхөн улс төрийн энэ хямралыг голлон анхаарч байна. Хэвлэл, олон нийтийн сүлжээ хийгээд улстөрчид, эдийн засагчид, ер хэн бүхэн улс төрийн нөхцөл байдлыг тойрсон үйл явдлуудад онцгойлон анхаарал тавьж байгаа нь ажиглагдаж байна.

Гэтэл дотоод, гадаадын жишээ туршлагаас харахад улс төрийн хямралт байдал бүр тодорхой цаг хугацаатай байдаг. Товчхондоо, түр зуурынх гэхэд болно. Харин түүний уршгаар гэх үү, эсвэл тэр хямралаас хамааралтай эдийн засгийн хямралыг нөхөхөд хүнд байдаг байна.

Улс төрийн дагасан эдийн засгийн хямрал нь үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орны хувьд манайд энэ илүү хүнд тусна.

Мөнгөн урсгал нь ашигт малтмал, тэр дундаа нүүрс, зэс, алтны импортоос шууд хамааралтай байдаг Монгол Улсын эдийн засаг тухайн бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээл дээрх эрэлтээс болоод сайжирдаг, эсвэл сулардаг. Нэг үгээр, эдийн засгийн баталгааны хувьд найдвартай бус юм.

Харин ашигт малтмалын ордуудаа эргэлтэд оруулсан томоохон төслүүд л эдийн засгийн цорын ганц баталгаа болдог.

Хэдийгээр, хайж илрүүлээд нөөц бололцоог нь тогтоосон олон орд газруудтай ч ашиг тусаа өгч эхэлсэн нь цөөн тоотой. УИХ-аас 2007 онд стратегийн орд хэмээн тодорхойлсон 15-16 ордын тун цөөхнийг нь ашигладаг. Мэдээж “Эрдэнэт” байна. 1978 оноос хойш хойд хөрштэй хамтран ажиллуулж, “саалийн үнээ” болтол ашиг тусыг нь хүртсэн. Цаашдаа, дахин 60 жил ашиглахаар урьдчилсан тооцоо гарсан. Мөн “Оюу толгой” бий. Төмрийн хүдэр, зэс, алт, алмаз, уран олборлодог Англи-Австралийн үндэстэн дамнасан “Рио Тинто” групптэй 2009 оноос хойш энэ орд дээр хамтран ажиллаж байна. Анхнаасаа улс төрийн шалтгаанаар Монгол Улсын Засгийн газар 34 хувийг эзэмшсэн нь өдгөө зарим талаар Монголд ашиг тусаа хэзээ өгөх нь тодорхойгүй нөхцөлийг харуулдаг. Гэхдээ, 2009 оны гэрээг хөгжүүлж, хоёр тал сайтар ярилцвал Монгол Улсад боломж байгааг зарим улстөрч, эдийн засагч хүмүүс яриад л байдаг.

Тухайлбал, Оюу толгойн бүлэг ордын ашиглалтыг УИХ-ын Хянан шалгах түр хорооны дарга О.Батнайрамдал “…Түр хорооны хугацаа 2025 оны нэгдүгээр сарын 2-нд дуусна. Яг энэ хугацаатай давхцаад зээлийн хүүг бууруулах боломжтой хугацаа бас дуусах юм. Мөн “Онтрэ” коапанитай холбоотой асуудлыг яаралтай шийдэхгүй бол хоёр компани хоорондоо гэрээ байгуулчихаад Монголын эрх ашиг орхигдчих гээд байна. Энэ оны хоёрдугаар сарын 3-ны өдөр “Оюу толгой” ХХК, “Онтрэ ресурс” ХХК хоёр “Онтрэ”-гийн эзэмшилд байгаа стратегийн ач холбогдол бүхий ордын лиценз дээр ашгаа хуваах гэрээ байгуулчихсан. Тийм болохоор энэ хоёр асуудлыг энэ жилдээ багтааж зайлшгүй шийдэх ёстой гэдэг үүднээс Түр хороо байгуулсан. Манай Түр хорооныхон зунжингаа ажилласан. Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үед 2024 оны аравдугаар сарын 30-нд хариуцаж буй сайд нарт нь Оюу толгойтой холбоотой багц асуудлуудаар маш олон чиглэл өгчихсөн юм. Үүн дотор нь “…Зээлийн хүүтэй холбоотой асуудлаар хэлэлцээр эхлүүлээд яаралтай оруулж ир, “Онтрэ” дээр асуудлаа шийдээд тэр ондоо багтааж тайлагна” гээд тодорхой хугацаатай үүрэг даалгавар өгсөн. Гэтэл нотлох баримт цуглуулах хүрээнд авсан мэдээллээр өнөөдрийг хүртэл бодитой ажил, үр дүн гарсан зүйлгүй, юу ч хийгдээгүй байна. Үүнийг Оюу толгойн асуудал дээр хойшлуулах, эс үйлдэхүй гэж хэлэхээс өөрөөр дүгнэж ярих зүйл олдохгүй аргаа барж байна.  Ер нь Оюу толгой дээр “Рио тинто”-г буруутгаад байх хэрэггүй. Мэдээж тэр гаднын компани өөрийнхөө эрх ашгийн төлөө ажиллана. Харин Монгол Улсын Засгийн газар монголчуудынхаа эрх ашгийн төлөө цаг алдалгүй ажиллах ёстой. Даанч энэ ажлаа хангалттай хийхгүй байна. Манайхаас нөгөө тал руу албан тоот ч явуулаагүй байгаа. Гэтэл Оюу толгойгоос “…Зээлийн хүү бууруулах, “Онтрэ”-ийн лицензийн асуудлыг шийдмээр байна” гэсэн албан бичиг шил дараалан ирсээр байна. Яригдаж байгаа мөнгөн дүн нь Монгол Улсын эдийн засаг, гадаад өрийн тэн хагас шүү дээ. Бид энэ хүүгээрээ явсаар 2037 онд зээлээ төлж дуусахад анх авсан 6.1 тэрбум ам.долларын зээлийн хүүнд 18 тэрбум ам.доллар төлөх гээд байгаа юм. Энэ чинь 2026 оны төсвийг хоёр дахин нугалах хэмжээний мөнгө. Гэтэл бид өнөөдөр багш, эмч нарынхаа цалин, ахмадуудынхаа тэтгэврийг нэмж чадахгүй сууж байна. Тийм болохоор л энэ асуудлаа шийдээч гээд байгаа юм” гэж байна. Тэд энэ мэтээр Засгийн газар яг одоо гэрээ сэлтээ аятайхан болгочих боломж байгааг сануулсаар байна. Гэвч, улс төрийн хямрал, хэрүүл уруулын дуулианд дарагдаад тоож байгаа хүн ховор байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт эхлүүлсэн том төслүүдийг тохоон томилогдсон УИХ, Засгийн газар бүр байнга анхаарч байх үүрэгтэй. Хараа хяналтаа алдах, зарим нөхдөд найр тавихад юу болдгийг бид мэднэ дээ. 2015-2016 онд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн Орост байсан 49 хувийг авах онцгой эрхээсээ Засгийн газар татгалзаж байлаа. Хэдэн жил болж байж төрд аваад ТӨҮГ болгосон. Гэхдээ, энэ үйлдвэрийг төрд аваад хяналт нь яасан, засаглал нь юу болсон, ашиг орлого нь ямар болсныг бас анхаарах л хэрэгтэй. Түүнчлэн, дээр ярьсан “Оюу толгой” төсөлтэй холбоотой асуудлыг ингээд үл тоомсорлоод байж болохгүй юм. “Рио Тинто” компанитай ярилцах шаардлага нэгэнт үүссэн. Яг үнэндээ, “Оюу толгой” төсөл бол тухайн үедээ Монголыг дэлхийд таниулж, гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг татсанаараа том тэсрэлт өгсөн. Монгол Улсын эдийн засаг 17 хувь хүртэл өсөж, дэлхийн анхаарлыг нааш нь татаж байлаа. Даанч, дараа дараагийн дотоодын улс төрийн хямрал энэ төслийн үр ашгийг сайжруулахад саад хийсээр ирсэн. Мөн гаднын хөрөнгө оруулалтыг ч хангалттай үргээсэн. Тиймээс цаг алдалгүй Оюу толгой, бусад хөрөнгө оруулалтын төслүүддээ анхаарахгүй бол манай улс төрийн байж байгаа нь эдийн засгийн аюулгүй байдлаа алдагдуулах хэмжээнд хүрч мэдэхээр болж байна. Ерөөс, алив улсын улс төрийн “аюултай байдал”-ын далимаар эдийн засгийн аюулгүй байдал нь алдагддаг. Тиймээс, нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг дахиад оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар болчихсон, түншүүд өөрчлөгдчихсөн байхыг ч үгүйсгэхээргүй л дотоодынхоо улс төрийн хэрүүл тэмцэлд мансуурч, мангуурч байна даа.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 30. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 205 (7702)



МЭДЭЭНИЙ СЭТГЭГДЭЛ


Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих

Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.





Эхлэл Улс төр Эдийн засаг Үзэл бодол Спорт Нийгэм Дэлхий Энтертайнмэнт Зурхай
  • Нийтлэл
  • •
  • Ярилцлага
  • •
  • Сурвалжлага
  • •
  • Азийн АШТ
  • •
  • Фото мэдээ
  • •
  • Оддын амьдрал
БҮХ СЭДЭВ
  • •Засгийн газар
  • •Чуулган
  • •Ерөнхийлөгч
  • •Сэрэмжлүүлэг
  • •Байнгын хороо
  • •Уул уурхай
  • •Степпе Арена
  • •Бөхийн төрлүүд
  • •Эрүүл мэнд
  • •Гэмт хэрэг
  • •Халуун сэдэв
  • •Видео мэдээ
  • •Яам, Агентлаг
ХУРААХ
Шадар сайд "Засгийн газраас...
Төсвийн зарлагын хяналтын дэд...

Нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар...

ДАМДИН-ОЧИР 2025-10-30
    ХУВААЛЦАХ ЖИРГЭХ
Нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар...

Монголын улс төр урьд байгаагүйгээр хямралтай байдалд хүрсэн. Эрх баригч МАН-ын даргын сонгуулиас эхэлсэн хямрал төрийг хямраасан. Эцэст нь, нийтээрээ эрх баригч МАН-ын Их хурлыг хүлээж байна. Товчхондоо, МАН дарга хэн болох нь Монголын төрийн хямралд цэг хатгах үгүйг шийдэхээр болоод байгаа юм.

Улс төрийн өнөөгийн хямралыг дан ганц хэдэн даргын сандал ширээ булаалдсан хэрүүл гэж харах аргагүй болж байна. Хүрээ нь үүнээс давж одсон. Өнөөдөр багш, эмч нар цалингаа нэмүүлэх шаардлага тавиад ажил хаячихсан. Ахмадууд ч тэтгэврээ нэмэхийг шаардаж жагсаад удлаа. Тэдний энэ шаардлагыг буруутгах аргагүй юм. Тэглээ гээд цалинг нь шаардсанаар нь нэмэх боломж бас манай төрд алга. Улстөрчид, тэр дундаа УИХ-ын гишүүд чадахаараа төсвийн зардлыг багасгах тухай л ярьж эхлээд байна. Үнэн хэрэгтээ, тэгж шийдэх нь хойд хормойгоороо урдахаа нөхсөн явдал болно. Дагаад өргөн хэрэглээний бараанаас эхлээд үнийн өсөлт явагдана. Улмаар, санхүүгийн янз бүрийн эрдсэлүүд үүснэ.

Нэг үгээр хэлбэл, өнөөдөр Монгол Улсад улс төр, эдийн засгийн хямрал давхар нүүрлэчихээд байгаа гэж харж болохоор байгаа юм.

Харин олон нийт өнөөдөр зөвхөн улс төрийн энэ хямралыг голлон анхаарч байна. Хэвлэл, олон нийтийн сүлжээ хийгээд улстөрчид, эдийн засагчид, ер хэн бүхэн улс төрийн нөхцөл байдлыг тойрсон үйл явдлуудад онцгойлон анхаарал тавьж байгаа нь ажиглагдаж байна.

Гэтэл дотоод, гадаадын жишээ туршлагаас харахад улс төрийн хямралт байдал бүр тодорхой цаг хугацаатай байдаг. Товчхондоо, түр зуурынх гэхэд болно. Харин түүний уршгаар гэх үү, эсвэл тэр хямралаас хамааралтай эдийн засгийн хямралыг нөхөхөд хүнд байдаг байна.

Улс төрийн дагасан эдийн засгийн хямрал нь үйлдвэрлэгч бус хэрэглэгч орны хувьд манайд энэ илүү хүнд тусна.

Мөнгөн урсгал нь ашигт малтмал, тэр дундаа нүүрс, зэс, алтны импортоос шууд хамааралтай байдаг Монгол Улсын эдийн засаг тухайн бүтээгдэхүүний дэлхийн зах зээл дээрх эрэлтээс болоод сайжирдаг, эсвэл сулардаг. Нэг үгээр, эдийн засгийн баталгааны хувьд найдвартай бус юм.

Харин ашигт малтмалын ордуудаа эргэлтэд оруулсан томоохон төслүүд л эдийн засгийн цорын ганц баталгаа болдог.

Хэдийгээр, хайж илрүүлээд нөөц бололцоог нь тогтоосон олон орд газруудтай ч ашиг тусаа өгч эхэлсэн нь цөөн тоотой. УИХ-аас 2007 онд стратегийн орд хэмээн тодорхойлсон 15-16 ордын тун цөөхнийг нь ашигладаг. Мэдээж “Эрдэнэт” байна. 1978 оноос хойш хойд хөрштэй хамтран ажиллуулж, “саалийн үнээ” болтол ашиг тусыг нь хүртсэн. Цаашдаа, дахин 60 жил ашиглахаар урьдчилсан тооцоо гарсан. Мөн “Оюу толгой” бий. Төмрийн хүдэр, зэс, алт, алмаз, уран олборлодог Англи-Австралийн үндэстэн дамнасан “Рио Тинто” групптэй 2009 оноос хойш энэ орд дээр хамтран ажиллаж байна. Анхнаасаа улс төрийн шалтгаанаар Монгол Улсын Засгийн газар 34 хувийг эзэмшсэн нь өдгөө зарим талаар Монголд ашиг тусаа хэзээ өгөх нь тодорхойгүй нөхцөлийг харуулдаг. Гэхдээ, 2009 оны гэрээг хөгжүүлж, хоёр тал сайтар ярилцвал Монгол Улсад боломж байгааг зарим улстөрч, эдийн засагч хүмүүс яриад л байдаг.

Тухайлбал, Оюу толгойн бүлэг ордын ашиглалтыг УИХ-ын Хянан шалгах түр хорооны дарга О.Батнайрамдал “…Түр хорооны хугацаа 2025 оны нэгдүгээр сарын 2-нд дуусна. Яг энэ хугацаатай давхцаад зээлийн хүүг бууруулах боломжтой хугацаа бас дуусах юм. Мөн “Онтрэ” коапанитай холбоотой асуудлыг яаралтай шийдэхгүй бол хоёр компани хоорондоо гэрээ байгуулчихаад Монголын эрх ашиг орхигдчих гээд байна. Энэ оны хоёрдугаар сарын 3-ны өдөр “Оюу толгой” ХХК, “Онтрэ ресурс” ХХК хоёр “Онтрэ”-гийн эзэмшилд байгаа стратегийн ач холбогдол бүхий ордын лиценз дээр ашгаа хуваах гэрээ байгуулчихсан. Тийм болохоор энэ хоёр асуудлыг энэ жилдээ багтааж зайлшгүй шийдэх ёстой гэдэг үүднээс Түр хороо байгуулсан. Манай Түр хорооныхон зунжингаа ажилласан. Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газрын үед 2024 оны аравдугаар сарын 30-нд хариуцаж буй сайд нарт нь Оюу толгойтой холбоотой багц асуудлуудаар маш олон чиглэл өгчихсөн юм. Үүн дотор нь “…Зээлийн хүүтэй холбоотой асуудлаар хэлэлцээр эхлүүлээд яаралтай оруулж ир, “Онтрэ” дээр асуудлаа шийдээд тэр ондоо багтааж тайлагна” гээд тодорхой хугацаатай үүрэг даалгавар өгсөн. Гэтэл нотлох баримт цуглуулах хүрээнд авсан мэдээллээр өнөөдрийг хүртэл бодитой ажил, үр дүн гарсан зүйлгүй, юу ч хийгдээгүй байна. Үүнийг Оюу толгойн асуудал дээр хойшлуулах, эс үйлдэхүй гэж хэлэхээс өөрөөр дүгнэж ярих зүйл олдохгүй аргаа барж байна.  Ер нь Оюу толгой дээр “Рио тинто”-г буруутгаад байх хэрэггүй. Мэдээж тэр гаднын компани өөрийнхөө эрх ашгийн төлөө ажиллана. Харин Монгол Улсын Засгийн газар монголчуудынхаа эрх ашгийн төлөө цаг алдалгүй ажиллах ёстой. Даанч энэ ажлаа хангалттай хийхгүй байна. Манайхаас нөгөө тал руу албан тоот ч явуулаагүй байгаа. Гэтэл Оюу толгойгоос “…Зээлийн хүү бууруулах, “Онтрэ”-ийн лицензийн асуудлыг шийдмээр байна” гэсэн албан бичиг шил дараалан ирсээр байна. Яригдаж байгаа мөнгөн дүн нь Монгол Улсын эдийн засаг, гадаад өрийн тэн хагас шүү дээ. Бид энэ хүүгээрээ явсаар 2037 онд зээлээ төлж дуусахад анх авсан 6.1 тэрбум ам.долларын зээлийн хүүнд 18 тэрбум ам.доллар төлөх гээд байгаа юм. Энэ чинь 2026 оны төсвийг хоёр дахин нугалах хэмжээний мөнгө. Гэтэл бид өнөөдөр багш, эмч нарынхаа цалин, ахмадуудынхаа тэтгэврийг нэмж чадахгүй сууж байна. Тийм болохоор л энэ асуудлаа шийдээч гээд байгаа юм” гэж байна. Тэд энэ мэтээр Засгийн газар яг одоо гэрээ сэлтээ аятайхан болгочих боломж байгааг сануулсаар байна. Гэвч, улс төрийн хямрал, хэрүүл уруулын дуулианд дарагдаад тоож байгаа хүн ховор байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр, нэгэнт эхлүүлсэн том төслүүдийг тохоон томилогдсон УИХ, Засгийн газар бүр байнга анхаарч байх үүрэгтэй. Хараа хяналтаа алдах, зарим нөхдөд найр тавихад юу болдгийг бид мэднэ дээ. 2015-2016 онд “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн Орост байсан 49 хувийг авах онцгой эрхээсээ Засгийн газар татгалзаж байлаа. Хэдэн жил болж байж төрд аваад ТӨҮГ болгосон. Гэхдээ, энэ үйлдвэрийг төрд аваад хяналт нь яасан, засаглал нь юу болсон, ашиг орлого нь ямар болсныг бас анхаарах л хэрэгтэй. Түүнчлэн, дээр ярьсан “Оюу толгой” төсөлтэй холбоотой асуудлыг ингээд үл тоомсорлоод байж болохгүй юм. “Рио Тинто” компанитай ярилцах шаардлага нэгэнт үүссэн. Яг үнэндээ, “Оюу толгой” төсөл бол тухайн үедээ Монголыг дэлхийд таниулж, гуравдагч орны хөрөнгө оруулалтыг татсанаараа том тэсрэлт өгсөн. Монгол Улсын эдийн засаг 17 хувь хүртэл өсөж, дэлхийн анхаарлыг нааш нь татаж байлаа. Даанч, дараа дараагийн дотоодын улс төрийн хямрал энэ төслийн үр ашгийг сайжруулахад саад хийсээр ирсэн. Мөн гаднын хөрөнгө оруулалтыг ч хангалттай үргээсэн. Тиймээс цаг алдалгүй Оюу толгой, бусад хөрөнгө оруулалтын төслүүддээ анхаарахгүй бол манай улс төрийн байж байгаа нь эдийн засгийн аюулгүй байдлаа алдагдуулах хэмжээнд хүрч мэдэхээр болж байна. Ерөөс, алив улсын улс төрийн “аюултай байдал”-ын далимаар эдийн засгийн аюулгүй байдал нь алдагддаг. Тиймээс, нэг л өдөр “Эрдэнэт”-ийг дахиад оросуудтай, “Оюу толгой”-г хятадуудтай ярихаар болчихсон, түншүүд өөрчлөгдчихсөн байхыг ч үгүйсгэхээргүй л дотоодынхоо улс төрийн хэрүүл тэмцэлд мансуурч, мангуурч байна даа.

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2025 ОНЫ АРАВДУГААР САРЫН 30. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 205 (7702)

ФОТО:

Сэдвүүд : #Нийтлэл  
ХОЛБООТОЙ МЭДЭЭ
Монголын бахархлаар халхавч хийсэн 1XBET
Л.Оюун-Эрдэнийн үед АТГ-ын мөрдөгчийн магадгүй “хууль зөрчин” гаргуулсан татварын байцаагчдын дүгнэлт бусдыг яллах баримт болжээ
“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
Сэтгүүл зүйн салбар: Чиг хандлага, гарц, шийдэл
ШУУРХАЙ МЭДЭЭ
1 өдрийн өмнө өмнө

Жүдо бөхийн Залуучуудын дэлхийн аваргаар Т.Ариунзаяа тодорлоо

1 өдрийн өмнө өмнө

Дэлхийд тод гялалзсан оюунлаг охин Б.Оюун-Үжин

1 өдрийн өмнө өмнө

Өрнөдөд сандрал, Дорнодод найдвар, Шэньжэнээс томоохон ахиц дэвшил гарна гэж хүлээж байна

1 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч Монгол төр тохиролцох ёсгүй

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

1 өдрийн өмнө өмнө

С.Бямбацогт: Парламентад суудалтай намуудын дарга нарыг оролцуулсан ойлголцол, зөвшилцлийн Зөвлөлийг байгуулж ажиллана

1 өдрийн өмнө өмнө

Есөн улаан мэнгэтэй шар нохой өдөр

1 өдрийн өмнө өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 4-6 хэм хүйтэн байна

1 өдрийн өмнө өмнө

Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөв

2 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2 өдрийн өмнө өмнө

У.Хүрэлсүх: Эх орныхоо эрх ашгаас урвасан хэнтэй ч монгол төр тохиролцох ёсгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Битүүмжлэгдсэн автомашиныг зарж, 375 сая төгрөг залилжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Токиогийн “Их дуулга”-д оролцох Монголын жүдочид тодорлоо

2 өдрийн өмнө өмнө

Хүүхэд залуусын хөгжлийг дэмжигч "Ачит Ихт" компани

2 өдрийн өмнө өмнө

Говь-Алтай аймагт 3.7 магнитудын хүчтэй газар хөдөлжээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 62 зөрчил бүртгэгдлээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Дүүжин замын тээврээр аюулгүй зорчих зааврыг танилцуулж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Дөрвөн чиглэлд шөнийн автобус иргэдэд үйлчилж байна

2 өдрийн өмнө өмнө

Төрийн өмчит компанийн тоог 85 болгон бууруулахаар тусгажээ

2 өдрийн өмнө өмнө

Ц.Идэрбат: Тариалангийн үйлдвэрлэл эрхлэгчдэд олгох хөнгөлөлттэй зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

“Евро-3” болон түүнээс дээш стандартын АИ-92 автобензиний үнийг 1,000 хүртэл төгрөгөөр бууруулна

2 өдрийн өмнө өмнө

Хууль бус хөрөнгө хураан авах тухай хуулийн төслийг УИХ-д өргөн барина

2 өдрийн өмнө өмнө

Н.Учрал: Төрийн тэргүүний эхлүүлсэн жишгийн дагуу бүгд шалгуулах ёстой

2 өдрийн өмнө өмнө

Хуулийн төсөл: Хаврын морин уралдааныг зөвшөөрнө, зөвшөөрөхгүй

2 өдрийн өмнө өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр шийдвэрлэнэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Үс засуулбал эрч хүч ихэснэ

2 өдрийн өмнө өмнө

Цас орохгүй, өдөртөө 3-5 хэм хүйтэн байна

2026-11-18 өмнө

Б.Бямбасүрэн: Бэлтгэл хийж байгаад тамирчин болсон

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-18 өмнө

Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаасаа чөлөөлөгдөх хүсэлтийг өнөөдөр хэлэлцэнэ

САНАЛ БОЛГОХ
2026-11-14 өмнө

C.Бямбацогт: Ард түмнийхээ амьжиргаа орлогыг хамгаалсан, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжсэн төсвийг баталлаа

2026-11-14 өмнө

Г.Хосбаяр: Эдгээр 10 аймагт утааны асуудал маш хүнд байгаа

2026-11-14 өмнө

“Сугалаагүй цэцэрлэг” бодлогын дүнд хүүхдийн хамран сургалт 96 хувьд хүрчээ

2026-11-14 өмнө

Төрийн албаны гүйцэтгэлийн удирдлагын цахим системд 444 байгууллагын 23,482 албан хаагч бүртгэгджээ

2026-11-14 өмнө

Л.Мөнхбаясгалан: Алт, зэс, нүүрс дуусдаг юм, ус ч дуусна

2026-11-14 өмнө

Эгийн голын усан цахилгаан станц төслийг байгаль орчинд сөрөг нөлөөгүй хэрэгжүүлэх боломжтой гэсэн урьдчилсан дүгнэлт гарчээ

2026-11-14 өмнө

Ялимгүй цас орно, өдөртөө 2-4 хэм хүйтэн байна

2026-11-14 өмнө

Үс засуулбал эд, мал арвижна

2026-11-14 өмнө

Туул гол дагуу Нисэх, Сонсголон орчимд 14.5 га талбайд олон жил хуримтлагдсан хог хаягдлыг цэвэрлэлээ

2026-11-17 өмнө

2026.11.16: Улстөрчдийн хэн, юу хэлэв

2026-11-16 өмнө

Ус амьдралыг тэтгэдэг бол Мод усыг хамгаалдаг

2 өдрийн өмнө өмнө

М.Нарантуяа-Нара: Энэ танхимд Ерөнхийлөгч орж ирэхээр яагаад бүгд "гөлөг" болчихдог юм бэ

2026-11-16 өмнө

Н.Учрал: Нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байна

2026-11-17 өмнө

Ерөнхий сайд Н.Учрал 2027 оны улсын төсвийн онцлох шийдвэрүүдийг танилцууллаа

2026-11-17 өмнө

Цас цэвэрлэгээнд 1400 орчим ажилтан, албан хаагч ажиллаж, 350 гаруй тонн давс, бодис цацаад байна

2026-11-17 өмнө

Төсвийн хуулийн онцлох заалтууд

2026-11-16 өмнө

Өмгөөлөгчид цагдан хорих хугацааг нэг сараар тогтмол сунгадаг практикийг шүүмжиллээ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн 7000 өрхийг дулаалж, цахилгаан халаалтад шилжүүлнэ

2026-11-17 өмнө

Нийслэлийн хэмжээнд “Шар дарцаг” аян эхэллээ

2026-11-16 өмнө

Согтуугаар тээврийн хэрэгсэл жолоодсон 51 зөрчил бүртгэгдлээ

1 өдрийн өмнө өмнө

Б.Пүрэвдагва: Иргэдтэйгээ уулзаж, 2027 оны төсөвт тусгах санал хүсэлтийг нь нээлттэй сонсож байна

2026-11-16 өмнө

6,2 тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг авран хамгаалж ажиллалаа

2026-11-18 өмнө

“Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857,000 төгрөгийг хувь дансанд нь шилжүүлж өгөх асуудлаар хуулийн төсөл санаачлан хэлэлцүүлэх” тухай ажлын хэсгийг байгууллаа

2026-11-16 өмнө

Ахуйн хэрэглээний жижиг газны баллон тэсэрч, иргэн гэмтжээ

2026-11-18 өмнө

“Онцгой хотхон”-ы 512 айлын орон сууцны барилга угсралтын ажлыг шуурхайлахыг үүрэг болголоо

2026-11-18 өмнө

Э.Батшугар: Вакцинаар сэргийлж болох өвчнийг бууруулахад Засгийн газраас анхаарч ажиллана

2026-11-18 өмнө

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болж байна

2026-11-17 өмнө

"Ачит Ихт" компани үйлдвэрийн орчинд экологийн тэнцвэрийг хадгалагч тарвага нутагшууллаа

2026-11-17 өмнө

Ачаалал ихтэй 10 чиглэлд автобусны хүртээмжийг нэмэгдүүллээ

2026-11-16 өмнө

Дөрвөн ногоон мэнгэтэй хөх морь өдөр

Бидний тухай Редакцийн бодлого Сурталчилгаа байршуулах Холбоо барих Дээшээ буцах


Веб сайтад агуулагдсан мэдээлэл зохиогчийн эрхийн хуулиар хамгаалагдсан тул зөвшөөрөлгүй хуулбарлах хориотой.

Copyright © MMINFO.MN All Rights Reserved. Powered by HUREEMEDIA.