Б.НАНДИН
АНУ-ын завсрын сонгуулийн тойм дүн гарч, Ардчилсан нам Конгрессын хоёр танхимд олонх болох нь тодорхой боллоо. Өмнө нь АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг илүүтэй анхаардаг байсан бол энэ удаагийн завсрын сонгууль ч олон улсын анхаарлыг татав.
Үүний учир мэдээж энэ сонгуулийн үр дүнд ерөнхийлөгч Д.Трампын бодлогод тавьж байгаа ард түмний дүн гэж хэлж болно. Тэгэхээр Ардчилсан нам олонх болсноор Ерөнхийлөгч Трампын хувьд “муу дүн” аваад зогсохгүй, дараагийн хоёр жилд “сөрөг хүчний” гишүүдтэй нүүр тулан ажлаа хийх сорилт эхэлж байна гэж томъёолж болох.
АНУ-ын завсрын сонгуулийн санал хураалт өнгөрсөн мягмар гарагт тус улсын 50 муж болон нийслэл Вашингтон хотод боллоо. АНУ олон цагийн бүстэй тул муж бүрд санал авах хэсэг өөр өөр цагт хаагдсан. Санал тооллого үргэлжилж байгаа ч Ардчилсан нам голлох мужуудад ялалт байгуулж, хоёр танхимд олонх болох нь тодорхой болжээ.
АНУ-ын Конгресс нь Төлөөлөгчдийн танхим болон Сенат гэсэн хоёр танхимаас бүрддэг. Завсрын сонгууль Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааны дунд үед болдог. Энэ удаа Төлөөлөгчдийн танхимын бүх 435 суудал болон Сенатын 100 суудлын 35-ын төлөө сонгууль явууллаа. Төлөөлөгчдийн танхимын гишүүдийг хоёр жил тутамд бүрэн бүрэлдэхүүнээр нь сонгодог бол Сенатын суудлын гуравны нэг орчмыг мөн хоёр жил тутам шинэчилдэг. Иймээс сонгогчид Ерөнхийлөгчийн намыг дэмжиж буй эсэхээ илэрхийлэх, Конгрессын хяналтыг өөр намд шилжүүлэх боломжтой.
Ардчилсан нам хоёр танхимд олонх болсон нь Ерөнхийлөгч Трампын хувьд бүрэн эрхийнхээ дунд үеийн сонгуульд тааруу дүн үзүүлсэн хэрэг боллоо.
Сонгуулийн өмнөх судалгаанд Ардчилсан нам давуу байх төлөв харагдаж байсан ч ялагчийг таамаглахад амаргүй байв. Тэдний дэмжигчид илүү идэвхтэй байсан гэх ажиглалт гарсан. Мөн Ерөнхийлөгч асан Барак Обама Ардчилсан намын нэр дэвшигчдийг дэмжиж, олон мужид сурталчилгаанд оролцлоо. Трамп ч кампанит ажилд идэвхтэй оролцсон тул энэ сонгууль намын нэр дэвшигчдийн өрсөлдөөнөөс гадна одоогийн болон өмнөх Ерөнхийлөгчийн улс төрийн нөлөөг сорьсон үйл явдал болов.
Сенатад гарсан ялалтууд
Ардчилсан нам Канзас, Айова, Техас, Охайо, Мэйн, Хойд Каролина, Өмнөд Каролинад ялж, өмнө нь Бүгд найрамдах намын эзэмшиж байсан долоон суудлыг өөрсдийн болгожээ. Мөн Жоржиа, Мичиган мужад суудлаа хадгалсан байна. Сонгуулийн өмнө Бүгд найрамдахчууд Сенатад 53–47 харьцаагаар олонх байсан юм. Харин Мэйн мужид өрсөлдөөн багагүй ширүүн өрнөж Ардчилсан намаас нэр дэвшсэн Трой Жексон сенатор Сюзан Коллинсыг ялсан бол Техаст Жеймс Таларико ялалт байгуулсан. Эдгээр ялалтууд Ардчилсан намд Сенатын олонхи болоход нөлөөлсөн гол өрсөлдөөнүүд байв.
Төлөөлөгчдийн танхимд ч олонх болов
Өмнө дурдсанчлан дундын сонгуулиар Төлөөлөгчдийн танхимын 435 суудлыг бүгдийг шинэчилдэг. Тиймээс нийт суудлын талаас илүү буюу 218 суудал авсан нам олонх болдог. Aссошэйтэд Прэссийн мэдээлснээр Ардчилсан нам хоёр арав гаруй тойрогт өмнө байсан ялалтуудаа нэмэгдүүлж чадсанаар олонх болсон байна. Завсрын сонгуулийн үеэр мөн мужийн захирагчийн сонгууль давхар явагддаг онцлогтой. Захирагчийн сонгуульд Жоржиа, Охайо, Техас зэрэг хэд хэдэн мужид Ардчилсан намын нэр дэвшигч ялалт байгуулжээ. Мөн Бүгд найрамдах намын захирагчтай байсан хэд хэдэн мужид эрх мэдэл шилжсэн байна. Боттомс Жоржиа мужийн захирагчаар сонгогдсон анхны хар арьст эмэгтэй болов. Харин Флоридагийн захирагчаар сонгогдсон Бүгд найрамдах намын Байрон Доналдс тус мужийн анхны хар арьст захирагч болох юм.
Завсрын сонгуулийн үр дүнг урьдчилан таамаглах боломжгүй гэж үзэх судлаачид байхад нөхцөл байдалд дүгнэлт хийн нэлээд ойртуулж таамагласан нь ч бий. Үүнээс гадна сонгогчдын хувьд ямар шалтгаанаар Ардчилсан намд санал өгсөн талаар зарим хэвлэлийн байгууллагууд санал асуулга явуулсан нь сонирхолтой үр дүн харуулжээ. Асошэйтэд Прэссийн явуулсан санал асуулгад үнийн өсөлт, Ирантай холбоотой дайн, авлигын асуудал сонголтод нөлөөлөх гол хүчин зүйл байсныг онцолжээ.
Трамп цаашид яах вэ?
Дээр хэлсэ.члэн Трампын хувьд дотоодын сорилттой тулгарсан хоёр жил угтах нь тодорхой болж байна. Ардчилсан нам Конгрессын хоёр танхимд олонх болсноор хууль тогтоох ажил, төсөв, засаг захиргааны томилгоонд илүү нөлөөтэй болно. Мөн цаашлаад одоогийн ерөнхийлөгчийн Трампын засаг захиргааны үйл ажиллагааг шалгаж, түүний бодлогыг хязгаарлахыг оролдож ч болзошгүй. Гэхдээ Ерөнхийлөгч хориг тавих эрхтэйн дээр гадаад бодлогын олон шийдвэрийг өөрөө гаргах боломжтой хэвээр. Тиймээс ч Ерөнхийлөгч Трамп сонгуулийн өмнө хэлсэн үгэндээ” Ардчилсан нам ялвал оруулж ирсэн хуулийн төслүүдэд нь хориг тавина” гэж мэдэгдэж байв. Одоо Ардчилсан намынхан Конгрессын хяналт шалгалт, сонсгол явуулах, Трампын зарим бодлогыг эсэргүүцэх илүү боломжтой болсныг олон улсын хэвлэүүд онцолж эхлэв. Зарим хэвлэлд Трампыг импичментэд оруулах тухай ч яригдаж байна.
Өмнө нь хоёр ч удаагийн итгэл үзүүлэх эсэх асудлыг даван гарсан Трампын хувьд импичмэнт тийм ч шинэ зүйл биш. Гэхдээ одоогоор Ардчилсан намын удирдлага мөрдөн шалгалтад төвлөрөх үү, импичмент эхлүүлэх үү гэдгийг ярих нь эрт юм.
Сонгуулийн санал хураалт дууссаны дараа ерөнхийлөгч Трамп сонгуулийн дүнг өөрт нь өгсөн үнэлгээ гэж үзэхгүй байгаагаа мэдэгдсэн байна. Гэхдээ нэ ялагдал түүний улс төрийн байр суурийг сулруулж, 2028 оны сонгуулийн өмнөх нам доторх өрсөлдөөнийг эрт эхлүүлж мэднэ.
Нөгөөтэйгүүр мэдээж АНУ-ын сонгуулийн дүн зөвхөн зөвхөн дотоодын улс төрд нөлөөлөхгүй. Тус улсын худалдааны бодлого, дайнтай холбоотой шийдвэр, холбоотнууддаа үзүүлэх дэмжлэг дэлхийн эдийн засаг болон хямралтай бүс нутгуудад нөлөөлж болзошгүй. Гэхдээ мэдээж сонгуулийн маргаашаас бодлого шууд өөрчлөгдөнө, хямралт болон өргөлдөөнт байр сууриудад шууд нөлөөлнө гэж болохгүй ч ямартай ч “салхи эргэсэн”-ийг энэхүү завсрын сонгуулийн дүнгээр тодорхой болов.
Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2026 ОНЫ АРАВНЭГДҮГЭЭР САРЫН 5. ПҮРЭВ ГАРАГ. № 211 (7953)
Хуурамч мэдээлэл хаа сайгүй тархах болсон энэ үед баримттай, эх сурвалжтай, үнэн бодитой мэдээллийг “Зууны мэдээ” сониноос аваарай.
Үнэн мэдээллийг хамтдаа хамгаалцгаая.
Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn
