УИХ-ын дахь Нийгмийн бодлого, боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны байнгын хорооны хуралдаан өнөөдөр боллоо. Хуралдааны үеэр Хүүхэд харах үйлчилгээний талаар Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын Төрийн нарийн бичгийн дарга Г.Өнөрбаяр мэдээлэл хийсэн. Энэ үеэр түүнээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Хүүхэд харах үйлчилгээний талаар ерөнхий мэдээлэл өгөөч. Улсын хэмжээнд хэчнээн хүн Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхэлж байна?

-Хүүхэд харах үйлчилгээний хууль энэ оны нэгдүгээр сараас хэрэгжиж эхлэх байсан. Гэвч хугацаа нь хойшилж, дөрөвдүгээр сараас хэрэгжиж эхэлсэн. Тэгвэл манай яамны зүгээс ажлын хэсэг гаргаж, Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхэлж байгаа газруудыг шалгасан. Одоогийн байдлаар 2557 иргэнд хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэх гэрчилгээ олгосон. Үүнээс 1206 нь энэ чиглэлээрээ үйл ажиллагаа явуулж байна. Улсын хэмжээнд 6553 хүүхэд энэ үйлчилгээнд хамрагдаж байгаа. Мөн улсын хэмжээнд 875 Хүүхэд харах үйлчилгээний газар ажиллаж байна.

Энэ онд Хүүхэд харах үйлчилгээнд 10328 хүүхэд хамрагдана гэж тооцоод улсын төсөвт 10.6 тэрбум төгрөг суулгасан. Гэвч Хүүхэд харах үйлчилгээ удааширч, дөрөвдүгээр сараас эхэлсэн учраас төсвийн тодотголоор 5.5 тэрбум төгрөг нь хасагдсан. Харин өнгөрсөн 9, 10 дугаар сарын санхүүжилтэд 2.8 тэрбум төгрөг олгосон. Тэгвэл 11, 12 дугаар сарын санхүүжилтэд 1.7 тэрбум төгрөг олгоно гэж тооцсон байгаа. Улсын 1206 Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгч байгаагийн 609 нь нийслэлд байна. 6553 хүүхдийн 3000 орчим нь нийслэлд байгаа юм. Ерөнхий мэдээлэл өгөхөд ийм байна. 

-Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхэлж байгаа байгууллагуудад шалгалт хийсэн. Шалгалтын талаар мэдээлэл өгөөч?

-Ерөнхий сайдын зүгээс Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчдийг шалгах чиглэлийг өгсөн. Түүнээс гадна Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлд “Хүүхэд харах үйлчилгээний удирдлага, зохион байгуулалт, хяналт шинжилгээ, үнэлгээ, зохицуулалтыг Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам болоод харьяа байгууллагууд нь хариуцах ёстой” гэснийг хэрэгжүүлэх үүднээс ХНХ-ийн сайдын тушаалаар өнгөрсөн аравдугаар сарын 20-26-ны хооронд шалгалт хийсэн.

Шалгалтыг нийслэлийн 6 дүүрэг, Хэнтий, Төв аймаг, Эрдэнэт, Дархан хотод хийлээ. Шалгалтыг Хүүхэд харах үйлчилгээний үндсэн шаардлага, хүүхдийн хоол хүнсэнд тавих шаардлага, үйлчилгээний байгууллагын гадаад, дотоод орчинд тавих шаардлага гэх мэт 7 асуудлын дагуу хийсэн. Санамсаргүй байдлаар сонгосон нийт 29 нэгж, 407 хүүхэд хамрагдсан. Энд 100 хүүхэд харагч ажиллаж байсны 91 нь сургалтад сууж, гэрчилгээгээ гардаж авсан байсан. Харин 9 нь зөвшөөрөлгүйгээр хүүхэд харж байсан. Нийт 29 нэгжийн 7 нь хуульд заасан тооноос илүү хүүхэд хамруулж байна. Харин гурав хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхэд харах үйлчилгээг эрхэлж байсан.  29 нэгжийн 15 нь орон сууцанд, 14 нь хашаа байшинд Хүүхэд харах үйлчилгээ явуулж байна.

Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчдийг оноогоор дүгнэвэл, стандартын 80 хувийг хангаж буй 11 нэгж байна. Харин 60 хувийг хангаж байгаа 14, 40 хувийг хангасан, 3, 20 хувийг хангаж байгаа нэг нэгж байгаа юм. Үүнээс үзвэл, шалгалтад хамрагдсан 29 нэгжийн 37 орчим хувь нь 80-аас дээш хувийн стандарт хангаж байна. Бусад нь бол стандартын шаардлага хангалт муу байна гэсэн үг.  

-Стандартын шаардлага хангалт муу байна гэлээ. Чухам ямар дутагдалтай зүйл байв?

-Хүүхэд харах үйлчилгээний хуулийн дагуу нэг хүүхэд харагчид оногдох  хүүхдийн тоо 5 байна гэж заасан. Гэтэл шалгалтад хамрагдсан Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчид энэ тоог хэтрүүлсэн байсан. Харин нэг хүүхэд харагч нэгж дээд тал нь 15 хүүхэд харах эрхтэй гэж хуулинд тусгаж өгсөн. Тийм байтал зарим хүүхэд харах үйлчилгээ эрхэлж байгаа газар 60 хүртэл хүүхдийг харж байгаа тохиолдол байна. Түүнээс гадна, Хүүхэд харах үйлчилгээний тухай хуулинд 2 наснаас дээш хүүхдийг хамруулах ёстой гэж заасан. Гэтэл хоёроос доош насны хүүхэд харж буй зөрчил гарсан.

Мөн хүүхдүүдийг өглөө хүлээж авч, орой эцэг, эхэд нь хүлээлгэж өгсөн тайлан тэмдэглэлийг огт хийгээгүй тохиолдлууд гарсан. Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчид нь долоо хоногийн хоолны цэсийг эцэг, эхтэй зөвшилцсөний дагуу хэрэгжүүлэх ёстой гэж хуульд заасан. Энэ заалтын хэрэгжилт хангалттай биш байна. Мөн хүүхдийн хоолны чанар, стандарт, хадгалалтын стандарт зөрчигдөж байна гэж бид үзсэн. Түүнээс гадна хүүхдийн ой сойж, аяга тавганаас авахуулаад бүхий л зүйлийг стандартын дагуу ариутгах, зориулалтын газар хадгалах ажлыг ч сайн хийгээгүй зөрчил гарсан. Зарим хүүхэд харах үйлчилгээний байгууллагууд гадна талбайн стандартын шаардлагыг ч сайн хангаагүй байсан. 

Энэ дундаас хамгийн их зөрчигдөж байгаа нэг зүйл байгаа. Хүн амын хөгжлийн сайдын 2015 оны А 152 дугаар тушаал бий. Энэ тушаалын дагуу эцэг, эхээс авах хоолны болон нормитав зардлын дээд хэмжээг зааж өгсөн. Тэр нь дунджаар 70 орчим мянган төгрөг. Гэтэл зарим Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчид эцэг, эхчүүдээс 150 хүртэлх мянган төгрөг авсан байсан. Эцэг, эхчүүд хуулийн заалт, сайдын тушаалыг сайн мэдэхгүй болохоороо ингэж хохирч байгаа юм. Гэх мэт зөрчлүүд гарсан даа.

-Саар зүйл байгаа ч сайн нь бас бий байх. Стандартын шаардлагыг сайн хангасан газрууд байгаа биз дээ?

-Мэдээж сайн талууд олон байна. Зарим Хүүхэд харах үйлчилгээ эрхлэгчид гадна доторх тохижилтоо үнэхээр сайн хийсэн байсан. Мөн эцэг, эхчүүд Хүүхэд харах үйлчилгээ гэртэй нь ойрхон байгаад тун тааламжтай байдлаар хандаж байна. Түүнээс гадна, судалгаанд хамрагдсан эцэг, эхчүүд Хүүхэд харах үйлчилгээний хууль журам, стандартыг сайжруулаад, цаашид хэрэгжүүлэх боломжтой гэдэг санал өгсөн. Дээрээс нь тодорхой хэмжээнд шинээр ажлын байр гаргаж байна. Гэх мэт сайн талууд байгаа.